Anayasa Mahkemesi’nden “Sporda İfade Özgürlüğü” Kararı

Sporda ifade özgürlüğü var mıdır? Sporcular, antrenörler, yöneticiler rahatlıkla yorum yapabilirler mi? Rakiplerini, eski antrenörlerini ve sporcularını acımasızca eleştirebilirler mi?

Spor federasyonları bu tür eleştirileri genellikle “spor ahlakına aykırı açıklama/davranış” olarak değerlendirir ve söz sahibine disiplin cezası verir. “Sert eleştiri” olarak değerlendirilebilecek, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi tarafından korunan ifade özgürlüğü spor  camiası içinde cezalandırılır.

Bir antrenör, eski sporcusu hakkında bir gazetede köşe yazısı yazıp, o sporcunun ringi sürünerek terk ettiğini belirtse, ilgili federasyon o antrenöre “spor ahlakına aykırı açıklama/davranış” sebebiyle ceza verir. Antrenör ise bu cezaya karşı spor tahkimine başvurmak zorundadır. Antrenör, futbol antrenörü ise, TFF Tahkim Kurulu’na başvurmalıdır. TFF dışındaki federasyonların kararlarına karşı ise Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu’na başvurulmalıdır. Bu kurulların kararlarına karşı ise maalesef devlet yargısına başvurulamaz. Anayasamız spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabileceğini öngörmüştür. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz (Anayasa md. 59).

Peki hakkında yazı yazılan sporcu, savcılığa başvurursa ne olur?

Bu durumda hakaret sebebiyle kamu davası açılabilir.

Sporcu, antrenöre karşı tazminat davası da açabilir.

Bu ihtimallerde, ceza ve hukuk mahkemelerinin kararlarına itiraz edilebilir. Hatta Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmak mümkündür.

Spor tahkim kurulları hiçbir şekilde bağımsız ve tarafsız değilken ve yargı organı olarak kabul edilemezken; bu kurulların kararları yargı denetimine tabi değildir. Aynı olay için federasyon kararlarına karşı devlet yargısı yolu kapalı iken; yargıya başvurulduğu takdirde Anayasa Mahkemesi’ne kadar giden bir süreç vardır.

Spor federasyonları ile devlet mahkemelerinin kararları arasındaki bu fark hepimizi rahatsız etmelidir.

Çok çarpıcı ve güncel bir örnek vereyim.

Bugün Resmî Gazete’de bir bireysel başvuru kararı yayınlandı (Hulisi Elmas Başvurusu, Başvuru No: 2014/13607).

Hulisi Elmas, bir kick boks antrenörü. Milli kick boksçu ve milli boksör Şennur Demir‘in eski antrenörü.

 

Demir Leydi lakaplı Şennur Demir, Hulisi Elmas‘ın antrenör olarak çalıştığı kulüpten ayrılıp başka bir kulübe transfer oluyor.

Hulisi Elmas bu transferi pek içerliyor.

Elmas, Bartın‘da yayın yapan Manşet gazetesine Şennur Demir ile ilgili bir yazı gönderiyor. Elmas, Türkiye Şampiyonası’nda sakatlanan Şennur Demir hakkında oldukça sert bir yazı yayınlatıyor.

Yazı aşağıdaki gibidir:

[Ş.D.] RİNGİ SÜRÜNEREK TERK ETTİ

Kick Boks Türkiye Şampiyonasında [Ş.D.] Sedyelik Oldu

18-24 Ağustos 2013 Tarihleri arasında Adıyaman’da yapılan Gençler ve Büyükler KICK BOKS Türkiye Şampiyonasına katılan Bartınlı Sporcu [Ş.D.] birinci turda Kırşehirli rakibi S.S. ile karşılaştı ve birinci maçın birinci raundunu tamamlayamadan teknik nakavt oldu.

Aldığı darbeler nedeniyle yerden kalkamayan [Ş.D.] ‘nin imdadına orta hakem yetişti. Hakemin dokuza kadar saymasına rağmen belli bir süre yerden kalkamayan [Ş.D.] Ringin ortasında yatarak uzun bir süre ayağa kalkamadı ve sağlık ekiplerinin müdahalesi sonucu sedyeyle ringin ortasından alınarak ambulansla Adıyaman devlet hastanesine sevk edildi.

Kendisine: ‘Demir Leydi [Ş.D.]” lakabını takan Bartın’lı sporcunun özellikle ayak tekniklerinin bozulduğu, performansının oldukça düştüğü gözlenirken bu lakabını da artık kullanmayacağı tahmin ediliyor. [Y.A.] Gençlik ve Spor Kulübünde hocası Hulisi Elmas ‘ın nezaretinde spora başlayan ve 2007- 2012 yıllarında bu kulübün bünyesinde Milli formayı giyme şansını yakalayan Kick Boksta ve Boksta birçok defa şampiyonluk kürsüsüne çıkan ve bu başarıları nedeniyle “Demir Leydi” lakabı takılan [Ş.D.] 2013 yılı transfer sezonunda transfer hakkını kullandı ve çeşitli bahaneler öne sürerek kulübünü terk etti. [Ş.D.] böylesine önemli bir şampiyonada, böyle kötü bir performansla Bartın’ı maalesef adına yakışır bir şekilde temsil edemedi.

Bu yazı yüzünden Hulisi Elmas hakkında hakaret suçundan kamu davası açılmış. Elmas’ın adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiş.

Şennur Demir ise Elmas‘a manevi tazminat davası açmış. Elmas, 1.500 TL manevi tazminat ödemeye mahkum edilmiş.

Hem ceza hem de hukuk mahkemesi, yazıda yer alan “ringi sürünerek terk etti” ifadesi yüzünden Elmas’ı mahkum etmiş.

Elmas, iki karara karşı Anayasa Mahkemesi‘ne bireysel başvuruda bulunuyor.

Anayasa Mahkemesi, iki hususta önemli saptamalarda bulunmuş:

  • Derece mahkemelerinin hakaret olarak nitelendirdiği “Ringi sürünerek terk etti.” sözünün -yazının tamamı ışığında değerlendirildiğinde- mağlubiyetin ağırlığını vurgulamak için kullanılan ve değer yargısı içeren bir ifade biçimi olduğu anlaşılmaktadır. Bu ifade biçimi başvurucunun sporcu hakkındaki subjektif tutumunu aktarmasının bir yöntemi olarak kabul edilmelidir. Derece mahkemeleri bu ifade nedeniyle başvurucunun ifade özgürlüğü karşısında davacının şeref ve itibarının korunmasındaki üstün yararı gösterebilmiş değildir.
  • Başvurucu, müsabakaya ilişkin bilgileri aktarırken sporcunun daha ilk turda rakibine mağlup olduğunu söyleyerek gerçeği belli bir oranda çarpıtmıştır. Ancak yazıda yer alan diğer olguların ve sporcunun mağlubiyetinin gerçekliği konusunda bir ihtilaf bulunmadığı gözetildiğinde bu oranın başvurucunun değer yargısını destekleyecek düzeyde kaldığı söylenebilir.

Anayasa Mahkemesi, yukarıdaki tespitleri ışığında, antrenör Hulisi Elmas‘ın Anayasa’nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine ve ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına karar vermiştir.

Peki Türkiye Kick Boks Federasyonu, antrenör Hulisi Elmas hakkında herhangi bir karar verdi mi? Hulisi Elmas, federasyon tarafından cezalandırıldı mı? Herhangi bir disiplin cezası verildi ise, bu karara karşı Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu‘na başvuruldu mu? SGM Tahkim Kurulu başvuru hakkında nasıl karar verdi?

Federasyon da ceza vermiş ise, bu cezaya karşı ne devlet yargısına ne de Anayasa Mahkemesi‘ne başvurulabilirdi. Bu durumda trajikomik bir durum ortaya çıkacaktı. Devlet mahkemelerinin mahkumiyet kararları, ifade özgürlüğünü ihlal ettikleri gerekçesiyle kaldırılacak ancak spor federasyonunun kararına dokunulamayacaktı.

Hukuk devletinde böyle ayrı kararlar verilemez. Spor federasyonlarına ve spor tahkim kurullarına verilen yargı imtiyazı Anayasa’ya aykırıdır. Anayasa en kısa zamanda değiştirilmeli ve spor tahkimine ilişkin düzenleme kaldırılmalıdır.

Yorumunuzu Paylaşın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s