Bugün Resmî Gazete’de yaz ve kış olimpiyat, paralimpik ve deaflimpik oyunlarına hazırlanmak amacıyla olimpik, paralimpik ve deaflimpik spor dallarında 8.000 sporcu yetiştirilmesine, sporcuların giderlerinin Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından karşılanmasına ve sporculara harçlık verilmesine dair bir kanun değişikliği yayımlandı.
7546 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un ilgili maddesi aşağıdaki gibidir:
KANUN METNİ
“MADDE 1- 21/5/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanununun ek 15 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
“EK MADDE 15- Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından, her yaz ve kış olimpiyat, paralimpik ve deaflimpik oyunlarına hazırlanmak amacıyla olimpik, paralimpik ve deaflimpik spor dallarında 8.000 sporcu yetiştirilir.
Yetiştirilecek sporcuların sportif amaçlı beslenme, barınma ve yol giderleri Bakanlık tarafından karşılanır. Ayrıca bu sporculara asgari ücretin net tutarını geçmemek üzere; yaş grupları, spor dalı farklılıkları, sporcuların karşılaması gereken kişisel giderler gibi hususlar da dikkate alınarak, gerektiğinde farklı tutarlarda belirleme yapılmak suretiyle, her ay harçlık ödenir. Bunlardan bir önceki olimpiyat, paralimpik ve deaflimpik oyunları ile dünya şampiyonasında ilk üç dereceye girenlere verilecek harçlık miktarı asgari ücretin net tutarının iki katına kadar artırılabilir. Bu giderler yılı bütçesinin ilgili bütçe tertibinden karşılanır.
Bu madde kapsamında yapılacak ödemeler, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın ödenir ve haczedilemez.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikle belirlenir.”
ANAYASA MAHKEMESİ CUMHURBAŞKANLIĞI KARARNAMESİNİ İPTAL ETMİŞTİ
Bu düzenleme daha önce 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nde değişiklik yapan 70 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile getirildi.
İlgili düzenlemedeki hukuka aykırılıkları ve aksaklıkları yazdım.
En önemli hukuka aykırılık, söz konusu düzenlemenin Anayasa’ya aykırı olması idi. Zira kanunda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.
Anayasa Mahkemesi, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda sporculara harcırah ödeneceğine dair düzenleme bulunması sebebiyle, 70 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin ilgili düzenlemesini Anayasa’nın 104’üncü maddesinin on yedinci fıkrasının ikinci ve dördüncü cümlelerine aykırı bularak iptal etti.
Bazı milletvekilleri iptal edilen düzenlemeyi biraz değiştirerek kanun teklifi olarak sundular. Kanun teklifi TBMM genel kurulunda kabul edildi.
DEĞERLENDİRME
Bu yasal düzenleme birçok belirsizlik ile usulsüzlük, yolsuzluk riski barındırıyor.
Akla birçok soru geliyor.
Bu düzenleme ile ilgili kaygılarımı ve sorularımı daha önce yazmıştım. Bunları geliştirerek tekrar yazmayı gerekli görüyorum.
Bu yasal düzenlemeyi değerlendirirken, konuyla ilgili daha önce yayınlanan aşağıdaki mevzuatı dikkate almak gerekir:
– Olimpik ve Paralimpik Sporcu Yetiştirilmesine Dair Yönetmelik (2021)
– 2012 Olimpiyat Oyunlarına Hazırlanmak Amacıyla Yetiştirilecek Sporcuların Tespiti, Harçlıklarının Belirlenmesi, İaşe, İbate ve Yol Giderlerinin Karşılanmasına Dair Yönetmelik ve bu yönetmelikte 07/03/2010 ve 23/06/2010 tarihlerinde yapılan değişiklikler.
SORULAR
1) 8000 sporcu hangi oyunlar için belirlenecek?
2012 Olimpiyat Oyunlarına hazırlanmak amacıyla yetiştirilecek 1000 (bin) sporcunun tespiti öngörülmüştü.
2020 yılı sonuna kadar yapılacak yaz ve kış olimpiyat ve paralimpik oyunlarına hazırlanmak üzere 4000 (dörtbin) sporcunun tespiti öngörüldü.
Kararnamede ise 8000 (sekizbin) sporcunun yetiştirileceği belirtilmiş. Yönetmeliklerde belli olimpiyat ve paralimpik oyunları hedef alınmışken, kararnamede “her yaz ve kış olimpiyatlarına hazırlanması amacı”ndan bahsedilmiş.
Bundan sonra her yaz ve kış oyunları için 8000 sporcu mu öngörülüyor?
2) 8000 sporcu şart mı?
Bakanlık mutlaka 8000 sporcuya mı harçlık verecek? Federasyonların gönderdiği listelerde toplam 8000 sporcuya ulaşılamazsa, Bakanlık ne yapacak?
8000 sporcudan fazla sporcu Bakanlığa bildirilirse, Değerlendirme Kurulu hangi kriterlere göre listeyi daraltacak?
Değerlendirme Kurulu federasyonların gönderdiği listeleri aynen kabul etmez, bazı sporcuları liste dışında bırakır ve 8000 sporcuya ulaşılamazsa, Bakanlık ne yapacak?
2) Gençlik ve Spor Bakanlığı uygulama yönetmeliğini ne zaman yayınlayacak?
Gençlik ve Spor Bakanlığı, 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’ne eklenen 216/A maddesine dayanarak Olimpik ve Paralimpik Sporcu Yetiştirilmesine Dair Yönetmelik‘i yayınlamıştı.
Anayasa Mahkemesi Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin ilgili maddesini iptal etti. Böylece yönetmeliğin dayanak maddesi ortadan kalktı.
Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın yeni yönetmelik yayınlaması gerekiyor.
Yeni yönetmelik, 2012 ve 2020 Oyunlarına hazırlık için yayınlanan yönetmeliklerden ve 2021 yılında yayınlanan yönetmelikten farklı mı olacak?
3) 8000 sporcu hangi kriterlere göre tespit edilecek?
– 8000 sporcunun belirlenmesinde federasyonlar için kota öngörülecek mi? Her federasyon eşit sayıda sporcu mu belirleyecek?
– Bireysel spor ve takım sporları için farklı kriterler mi belirlenecek?
– Asgari yaş sınırı olacak mı?
2012 ve 2020 Oyunları için “en az yıldızlar seviyesinde” olmak üzere sporcu tespit edilmesi şartı vardı. Kararnamede yaş kategorisi öngörülmemiş. Önceki düzenlemelerde öngörüldüğü gibi “yıldızlar seviyesi”ndeki sporcular da havuza alınacak mı, yoksa yıldızlar seviyesi kapsam dışında mı bırakılacak?
– Azami yaş sınırı olacak mı?
– Sporcuların belirlenmesinde hangi başarılar temel alınacak?
– Kadın ve erkek sporcular açısından eşit temsil sağlanacak mı?
– Olimpik, paralimpik ve deaflimpik dallarındaki sporcular açısından dağılım nasıl olacak? Eşit sayıda sporcu mu alınacak yoksa bir oran mı öngörülecek? Paralimpik ve deaflimpik dallarındaki sporcular için asgari sayı öngörülecek mi?
– Sporcu Eğitim Merkezleri ile Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezleri’nde kalan sporculara ödeme yapılacak mı?
– Basketbol, voleybol, hentol gibi spor dallarında Olimpiyat elemelerinde mücadele eden milli takımlar kulüplerinden ücret alan (profesyonel) sporculardan oluşuyor. Kulüplerinden ücret alan sporculara harçlık verilecek mi? Bunların masrafları karşılanacak mı?
– Bazı şirketler kulüplere, federasyonlara, Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi’ne ve Türkiye Milli Paralimpik Komitesi’ne sponsor oluyor. Bu sponsorlar bazı sporculara da sponsor oluyor ya da maddi destek verdikleri kuruluşların bazı sporculara maddi destek vermelerini şart koşuyorlar. Bu durumdaki sporculara harçlık ödenecek mi?
– Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Sponsorluk Yönetmeliği uyarınca sponsorluk ilişkisi içinde olan sporculara harçlık verilecek mi?
4) Değerlendirme kurulu nasıl oluşturulacak?
– 2012 ve 2020 Oyunları için çalışan değerlendirme kurullarının üyeleri arasında açıkça Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi ve Türkiye Milli Paralimpik Komitesi temsilcileri bulunmuyordu. Gençlik ve Spor Bakanı’nın sınırsız takdir yetkisi vardı. Bakan istemezse TMOK ve TMPK temsilcilerini değerlendirme kuruluna atamayabilirdi.
Bakanlık, yayınlayacağı yönetmelikte TMOK ve TMPK temsilcilerinin değerlendirme kurulunun doğal üyeleri olduğunu açıkça düzenlemelidir.
– Gençlik ve Spor Bakanlığı yetkilileri değerlendirme kurulunda görev almamalı. Eğer Bakanlık yetkilileri bu kurulda görev alacaklarsa, bu kişiler il müdürlüğü kulüplerinin sporcuları ile ilgili toplantılara, bu sporcularla ilgili karar alma süreçlerine katılmamalı.
– Değerlendirme kurulu üyeleri sadece hısımlarıyla ilgili değil, doğrudan ya da dolaylı ilişki içinde oldukları sporcularla ilgili toplantılara katılmamalı. Örneğin, değerlendirme kurulu üyesi, bir kulüple geçmişte veya bugün herhangi bir sıfatla (sporcu, antrenör, yönetici, vs.) ilgisi var ise, o üye ilgili kulübün sporcuları ile ilgili toplantılara katılmamalı.
5) DİĞER
– Sportif amaçlı beslenme, barınma ve yol giderleri nedir? “Sportif amaçlı” sıfatı hangi harcamaları kapsamaktadır? Kalemlerin tespitinde hangi kriterler dikkate alınacak?
– Sportif amaçlı beslenme, barınma ve yol giderleri dışında, kişiye göre farklı belirlenecek harçlık için somut kriterler ve harcama kalemleri belirlenecek mi? Örneğin, kadın sporcuların ped ve tampon için yaptıkları harcamalar dikkate alınacak mı? Kadınlara daha fazla harçlık verilecek mi?
– Sporcu havuzunun belirlenmesinde sporcuların söz hakkı olacak mı? Federasyonlar sporcu havuzu oluşturmadan önce talep toplayacak mı?
– Federasyonlar sporcu havuzu oluşturmadan önce havuzun hangi kriterler uyarınca oluşturulacağını ilan edecek mi?
– Federasyonlar değerlendirme kuruluna sporcu listesi göndermeden önce, listeyi İnternet sitelerinde ilan edecek mi? Federasyonların listesine itiraz edilebilecek mi? Bu itirazın usulü ne olacak?
– Değerlendirme kurulunun kabul ettiği sporcuların listesi kamuoyuna açık şekilde yayınlanacak mı?
– Değerlendirme kurulunun kabul ettiği listeye itiraz mümkün olacak mı? Değerlendirme kurulunun kararlarına itiraz genel kurallara göre mi yapılabilecek yoksa özel itiraz usulü öngörülecek mi?
– Değerlendirme kurulunun belirlediği liste gözden geçirilecek mi? Gözden geçirme periyotları ve usulü ne olacak?
– Listeden çıkarılan sporcular, bu karara nasıl itiraz edebilecekler? İtiraz usulü belirlenecek mi?
– Harçlık ödemeleri hangi aralıklarla yapılacak? Her ay ödeme yapılacak mı? Zamanında ödeme yapılmaması halinde, sporcu hangi makama başvurabilecek?
– Maddi destek sağlanmasında süre sınırı olacak mı?
– Yabancı ve uluslararası spor federasyonlarının ve diğer spor kuruluşlarının verdiği cezalar dikkate alınmayacak mı? Önceki tarihli yönetmeliklerde, ‘Spor Disiplin Yönetmeliği ile spor federasyonlarının disiplin veya ceza talimatlarına göre son üç yıl içinde olmak şartıyla bir defada altı aydan fazla veya toplamda bir yıldan fazla disiplin cezası almış olanların’ harçlık ve diğer yardımlarının kesileceği öngörülüyordu. Mevzuata göre, ‘spor federasyonları’ sadece Türk spor federasyonları olarak değerlendiriliyor. Yabancı ve uluslararası spor federasyonlarının ve diğer spor kuruluşlarının verdiği cezalar dikkate alınmayacak mı?
Yukarıdaki sorulara başka sorular da eklenebilir.
Olimpik, paralimpik ve deaflimpik Oyunları için 8000 sporcu yetiştirilmesi gerçekçi bir hedef değil. Destek ve harçlık adı altında sunulacak maddi menfaatlerin birilerinin cebini dolduracağı açık. Objektif ve şeffaf olmayan süreç yolsuzluğa fırsat verecektir.
Federasyonlar ve milli takım hocaları ile sporcular arasında komisyon ve menfaat ilişkisinin engelleneceği, adil, hakkaniyete uygun listeler oluşturulmasını ve ödemelerin şeffaf ve denetlenebilir şekilde yapılmasını diliyorum.
Spor ve Hukuk 
Yorumunuzu Paylaşın