Spor ve Hukuk

Türk sporunda, başka kulüplere transfer olmak isteyen çocuk sporcular büyük zorluklar yaşıyorlar.

Altyapı liglerinde çocuk sporcularla kulüpler arasında sözleşme imzalanmıyor ancak çocuk sporcuların transferleri söz konusu olduğunda spor kulüplerine orantısız yetki tanınıyor.

Çocukların lisanslı oldukları kulüpler muvafakat belgesi vermiyor. Birçok kulüp çocukların ailelerinden yüksek miktarda para istiyor ya da hiçbir haklı gerekçe göstermeksizin muvafakat belgesini vermeyi reddediyor.

Mevzuatta, hakkını kötüye kullanan, sporcu çocuklara ve ailelerine maddi-manevi zarar veren kulüplere ve yöneticilerine yaptırım öngörülmüyor.

Spor kulüplerinin yöneticilerinin ahlaka aykırı “transferi engelleme” kararlarına karşı başvurulabilecek bir makam bulunmuyor. Çocuk sporcular ve yasal temsilcileri açısından etkin bir hak arama ve başvuru mekanizması kurulmadı.

Kamu Denetçiliği Kurumu, çocuk sporcuların transferleri konusunda yukarıda sayılan olumsuzluklar dışında başka olumsuzluklar da tespit etti.

Kamu Denetçiliği Kurumu, Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kastamonu Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ile Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanlığı tarafından voleybol sporuna gönül vermiş ve başarılı bir çocuk sporcunun ve sporcu velisinin bir spor kulübü karşısında itiraz, denetim ve hak aramaya ilişkin etkin bir mekanizmanın bulunmadığı veya böyle bir mekanizmanın çalıştırılmadığı, sporcu çocukların spor kulüpleri karşısında bu kulüplerin sübjektif tutum ve davranışına bırakıldığı, spor kulüplerine çocuk sporcu ve veli karşısında tek taraflı ve üstün bir statü kazandırıldığı gibi bir izlenim oluştuğunu açıkladı.

KDK,

– Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinin taşra teşkilatı açısından kapsamının anlaşılması ve altyapı liglerinde transfer işlemlerine ilişkin etkin bir başvuru mekanizmasının oluşturulabilmesi amacıyla bir iç düzenleyici işlemin hazırlaması,

– Voleybol altyapı liglerinde transfer işlemlerine ilişkin etkin bir başvuru mekanizmasının sağlanabilmesi için Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği ile buna bağlı olarak çıkarılan Türkiye Voleybol Federasyonu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı’nda gerekli düzenlemeler yapılması

yönünde tavsiye kararı verdi.

Karar, KDK’nın sitesinde yayınlandı.

Karar aşağıdadır.

KDK KARARI

T.C.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2025/3633-S.25.5399

BAŞVURU NO : 2024/12255

KARAR TARİHİ : 28/03/2025

TAVSİYE KARARI

BAŞVURAN : …

BAŞVURUYA KONU İDARE : 1) GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

2) KASTAMONU GENÇLİK VE SPOR İL MÜDÜRLÜĞÜ

3) TÜRKİYE VOLEYBOL FEDERASYONU BAŞKANLIĞI

4) KASTAMONU YILDIZLARI SPOR KULÜBÜ BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, kızı adına voleybol spordalında oyuncusu olduğu spor kulübünden ayrılmak ve başka bir kulübe geçmek amacıyla talep etmiş olduğu muvafakat belgesi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 04/10/2024

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; kızının Kastamonu Yıldızları Kulübünde isimli bölgesel lig kategorisinde voleybol oynadığını, ancak 15.02.2024 tarihinde geçirdiği bir sakatlanma nedeniyle 7 ayı aşkın bir süre boyunca spor yapamadığını ve fizik tedavi gördüğünü, bu süre zarfında kulüp yetkililerinin oyuncularını arayıp sormadıklarını ve kızının bu kulüple çalışma motivasyonunu kaybetmesi nedeni ile kulüp değiştirmeye karar verdiklerini, kulüp değiştirmek için mevcut kulübün muvafakatının gerektiğini, söz konusu kulüp ile şifahen görüşüldüğünü, kulübün konuyu antrenörle değerlendireceğini belirttiğini ancak iki ay boyunca herhangi bir işlem yapılmadığı gibi kulübün kendileri ile iletişimi de kestiğini, kulübe muvafakat talebi ile dilekçe gönderdiğini, kulübün adreste bulunmaması nedeni ile (dilekçenin) postadan geri geldiğini, kulüp ile aralarında hiçbir sözleşme olmamasına rağmen (kulüp değiştirme, hareketlilik) hürriyetlerinden yoksun kılındıklarını, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesi kapsamında karar alınması için Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne konunun arz edildiğini ancak reddedildiklerini, kızının başarılı bir oyuncu olduğunu ve hayalleri ile oynandığını, kurumların sorumluluk almadıklarını ifade etmekte Anayasa’nın 93’üncü maddesi gereğince konuya çözüm getirilmesini, kızının istedikleri başka bir kulübe transferinin gerçekleştirilmesini ve kusuru bulunan sorumlular ile ilgili gerekli soruşturmanın yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun 14.10.2024 tarihli bilgi ve belge talebi üzerine, Kastamonu Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından gönderilen 08.11.2024 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;

2.1. 14.12.2019 tarihli ve 30978 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanan Sporcu, Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ‘Transfer İşlemleri’ başlıklı 12’inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Transfere ilişkin kurallar ilgili federasyonun teklifi ve Bakanlığın onayıyla yürürlüğe giren talimat ile belirlenir.” denildiği, lisanslı sporcu transferinde anılan Talimata göre İl Müdürlüğünün sadece sekretarya işlemlerini gerçekleştirdiği, spor kulüpleri arasındaki transfer anlaşmazlıklarını karara bağlamak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığı,

2.2. Aynı Yönetmeliğin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına göre İl Müdürlüğü’nün lisans, vize ve transfer ile ilgili eksik evrak, imza, mühür ve veli izin belgelerindeki hatalardan ötürü yapılan itirazların değerlendirmeye alındığı, transfer işlemlerinde spor kulüpleri arasındaki anlaşmazlıktan doğan problemlerin çözümlenmesi adına komisyon için böyle (bir) maddenin bulunmadığı,

2.3. Yapılan başvuru talebi neticesinde Kastamonu Yıldızları Spor Kulübü’nün sporcu transferi için gerekli olan Voleybol Federasyonu Talimatnamesi Ek 5’te yer alan Spor Kulübü Muvafakat belgesinin imzalı ve mühürlü bir şekilde teslim edilmediği için İl Müdürlüğü tarafından transfer ile ilgili işlemlerin yapılamadığı, muvafakat belgesi vermek istemeyen spor kulübüne 14.12.2019 tarihli ve 30978 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sporcu, Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği ve Türkiye Voleybol Federasyonu Talimatnamesi’ne göre herhangi bir yaptırım uygulanamadığı,

2.4. Adı geçen sporcunun Kastamonu yerel liginde küçükler kategorisinde oynadığı, Voleybol Lisans sürelerinin sezonluk olduğu, sezonun Temmuz ayının 1’inde başlayıp Haziran ayının 30’u itibari ile bittiği, …’nın voleybol lisansının 27.12.2021 tarihinde Gençlik ve Spor Bakanlığı Spor Bilgi Sistemi üzerinden Kastomonu İl Müdürlüğü tarafından çıkartıldığı, 24.10.2022 ve 11.10.2023 yılında da İl Müdürlüğünce vize işlemleri yapılarak voleybol lisansının aktif hale getirildiği, 2024-2025 sezonunda yerel liglerde oynayabilmesi için 01.07.2024 tarihinden itibaren vize işlemlerinin yapılması gerektiği, ancak gerek kulüp tarafından gerekse velisi tarafından herhangi bir müracaatta bulunulmadığı,

2.5. Lisans yapılabilmesi için Türkiye Voleybol Federasyonu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatının ‘Sporcu Lisans İşlemleri’ başlıklı 6’ıncı maddesi gereği 5’inci maddede belirtilen şartları taşımak kaydıyla İl/İlçe Müdürlüklerine başvuruda bulunulabildiği, başvuranın gerekli şartları taşıdığı ve evraklarında eksiklik bulunmadığı takdirde lisans işleminin gerçekleştirileceği,

2.6. Vize işlemlerinin, mezkûr Talimat’ın ‘Vize İşlemleri’ başlıklı 8’inci maddesine göre gerçekleştirildiği, Yerel liglerde oynayan sporcuların (Futbol hariç) ilgili sezonda spor dalı faaliyetlerine ve yarışmalara katılabilmesi için lisansını vize ettirmesi gerektiği, vize işlemi Bakanlığın Spor Bilgi Sistemi üzerinden sağlık beyanı ve 18 yaşından küçük sporcular için veli izni oluşturularak İl/İlçe Müdürlükleri tarafından yapıldığı, ayrıca vize işlemi için sporcu velisi veya 18 yaşından büyükse sporcunun kendisinin E-Devlet sistemi üzerinden başvuru yapacağı ve İl/İlçe Müdürlükleri tarafından onaylanacağı,

2.7. Transfer işlemlerinin ilgili talimatın ‘Transfer işlemleri’ başlıklı 9’uncu maddesi, ‘Olağan Transfer’ başlıklı 10’uncu maddesi ve ‘İstisnai Transfer’ başlıklı 11’inci maddesine göre İl/İlçe Müdürlükleri tarafından gerçekleştirildiği, sporcunun mevcut lisansının bulunduğu kulüpten yetkili kişinin imzalı ve kaşeli muvafakat belgesi, veli izin belgesi, sağlık beyanı, taahhütname ve sporcunun kulüple ilişkisini gösteren belgeyi eksiksiz ve ıslak imzalı bir şekilde İl/İlçe Müdürlüklerinin Sicil Lisans Birimlerine ibraz ettikleri takdirde, Bakanlığa bağlı Spor Bilgi Sistemi üzerinden transfer işleminin gerçekleştireceği,

2.8. Üst Lig’de oynamayan lisanslı sporcu çocukların kulüpleri ile aralarında herhangi bir sözleşme imzalanmadığı, ancak ilgili Voleybol Federasyonu Talimatnamesinin 5’inci maddesinin (ç) bendinde “Kulüpten alınan ve sporcunun kulüple ilişkisini gösteren belge”nin lisans işlemi için istendiği, sporcu ve kulüp arasında “Sporcunun Kulüple İlişkisini Gösterir Belge” imzalandığı, bu belgenin sözleşme geçerliliği olduğu ve sporcu başka bir kulübe transfer olmadığı sürece geçerliliğini koruduğu, ancak Voleybol Federasyonu Talimatnamesi’nin ‘Olağan Transfer’ başlıklı 10’uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca sporcu lisansı iki sezon üst üste vize yapılmazsa sporcunun olağan transfer olma hakkına sahip olacağı,

2.9. Bölgesel ve yerel liglerde transfere ilişkin itirazların Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına göre yapıldığı, İl Müdürlüklerine yakın zamanda benzer bir itirazın alınmadığı, transfere ilişkin uyuşmazlıklarda dava yoluna hangi durumlarda gidileceğinin Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nde belirtilmediği,

2.10. Sporcular, 18 yaş altındaki velayeti altında bulunan çocukların velisi ve spor kulüpleri tarafından yapılan itirazların ilde kurulan komisyona itirazda bulundukları, bu itirazların yukarıda belirtilen Lisans, Vize ve Transferde yapılan uygulamada sporcuların ve spor kulüplerinin İl Müdürlüğü’ne vermiş olduğu belgelerinde kulüp tarafından belirtilen yetkililerin, sporcunun, 18 yaş altındaki sporcuların vasisi olan velinin imzalarının, kulüp kaşelerinin, eksik evrak, hatalı bir işleme dayalı eksiklikler var ise komisyon tarafından incelendiği ve itirazda bulunan kişilere 7 gün içinde bildirildiği,

2.11. Söz konusu 20.09.2024 tarihli şikâyete konu olan başvurunun bir bölümünde “tarafımızca izin belgesi düzenlenen sporcumuz” ibaresinin yer aldığı, ancak sporcunun kulüpten alınan spor kulübü muvafakat belgesinin kulüp yetkilileri tarafından imzalı, kaşeli alınmadığı, transferiyle alakalı İl Müdürlüğümüze herhangi bir izin belgesi ibraz edilmediği, ilgili mevzuat gereğince kulüp ve sporcu arasındaki uyuşmazlıklarda adli yolların belirtilmediği, bu sebepten (başvurana bu konuda) cevap verilemediği,

2.12. Spor Kulüplerinin hukuki statüsünün Gençlik ve Spor Bakanlığı nezdinde tüzel kişiliğe sahip spor kulübü şeklinde olduğu, Spor kulüplerinin iş ve işlemlerinden Gençlik ve Spor Bakanlığı Taşra Teşkilatının Kuruluşu, Görevleri, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönerge’nin 17’inci maddesinin 3’üncü fıkrası gereğince Sicil Lisans ve Spor Kulüpleri Biriminin sorumlu olduğu,

2.13. Spor Kulüpleri 26.4.2022 tarihli ve 31821 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu gereği İç İşleri Bakanlığı’ndan Gençlik ve Spor Bakanlığı’na devredildiği, bu tarihten önce 22.07.2020 tarihinde Kastamonu İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğü tarafından denetlendiği, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından denetim yönetmeliğinin 12.10.2024 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiği, bu tarihten önce İl Müdürlüğü tarafından denetim yapılmadığı,

2.14. Kastamonu Yıldızları Spor Kulübü Başkanı olan …’nin spor kulübü yöneticiliği yapmasında herhangi bir sakınca bulunmadığından İl Müdürlüğü tarafından konuyla ilgili gerçekleştirilen bir işlem bulunmadığı,

2.15. İl Müdürlüğü Sicil Lisans biriminde çalışan ilgili birim sorumluları tarafından Kastamonu Yıldızları Spor Kulübü Başkanı … ve spor kulübünün fahri Antrenörü …’nin telefon ile arandığı, iki tarafın çözüm konusunda bir araya getirme çabası kulüp başkanının belirlenen gün ve saatte geleceğini söylemesine rağmen gelmemesi üzerine sonuçsuz kaldığı, söz konusu Kulüp ve Antrenörüne ilerleyen zamanlarda İl Müdürlüğünce aranmalarına rağmen anlaşma yoluna gitmedikleri ifade edilmiştir.

3. Kurumumuzun 29.11.2024 tarihli bilgi ve belge talebi üzerine, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından gönderilen 24.12.2024 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; mezkûr Yönetmelik ve Talimat maddeleri yazılarak anılan Talimat hükümleri kapsamında spor kulüpleri ve sporcular açısından karşılıklı hüküm ve sonuç doğuran transfer işlemlerinde, hem spor kulüplerinin hem de sporcuların hak ve menfaatlerinin göz önünde bulundurulduğu, Talimat kapsamında olağan transfer işlemlerinde mevcut spor kulübünün muvafakatının aranmasının spor kulüplerinin yetiştirdiği sporcular üzerindeki haklarının korunmasına imkan tanıdığı, istisnai transfer hallerinde öğrenci sporcunun eğitim hakkı ya da aile birliğinin korunması nedeniyle şehir değiştirmesi zaruretinin doğması ihtimalleri göz önünde bulundurularak belirtilen durumlarda spor kulübünün muvafakatinin gerekli olmadığına dair istisnai hükme yer verildiği, yukarıda belirtilen hükümler doğrultusunda transfer işleminin yapılabilmesi için spor kulübünden muvafakat belgesinin alınması gerektiği, bununla birlikte sporcu velisi … …’in yasal yollara başvurma hakkının bulunduğu değerlendirmelerine yer verilmiştir.

4. Kurumumuzun 12.02.2025 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talebi üzerine, Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanlığı tarafından gönderilen 21.02.2025 tarih ve …-…-… sayılı cevabi yazıda özetle;

4.1. Sporcu …’nin transferine ilişkin muvafakat verilip verilmeyeceği hususunda Kastamonu Yıldızlar Spor Kulübü başkanı … ile görüşmeler yapıldığı, kulüp muvafakatinin 2024-2025 sezon bitiminde verilmesinin düşünüldüğüne dair bilgi edinildiği;

4.2. Adı geçen sporcunun deplasmanlı lig faaliyetlerine katılmadığından sadece altyapı oyuncusu olduğu, haklı/geçerli sebeplerin altyapı sporcuları için mezkur Talimatın 10’uncu, 11’inci ve deplasmanlı ligler için 24’üncü maddelerinde belirtildiği, sadece bu maddelerde sayılan şartları taşıyan ve bunu belgeleyen sporcuların kulüpten muvafakat almadan transfer haklarının bulunduğu;

4.3. Muvafakat belgesinin bedel ödeme yükümlülüğü olmaksızın sporcunun, mevcut spor kulübüyle ilişiğinin kesildiğini gösterir belgeyi ifade ettiği, altyapı/yerel lig oyuncularına ilişkin iş ve işlemlerin Gençlik ve Spor Bakanlığı bilişim sistemi üzerinden TVF Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı doğrultusunda Gençlik ve Spor İl/İlçe Müdürlükleri tarafından yapıldığı;

4.4. Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinde lisans, vize ve transfer işlemleri ile ilgili itiraz müessesinden bahsedilmişse de bu itirazın Talimata uygun olup gerçekleştirilmeyen/tamamlanmayan/eksik ya da yanlış değerlendirildiği iddia edilen durumlar için öngörüldüğünün değerlendirildiği, örneklendirmek gerekirse Talimatın 11’inci maddesindeki (istisnai transfer) belgelerin sunulduğu, buna rağmen transfer işleminin tamamlanmadığı durumlarda sporcunun buna karşı itiraz yoluna başvurma hakkı bulunduğu, ancak, Talimatta sayıldığı halde bu şartları sağlamayan sporcunun Yönetmeliğin 14’üncü maddesindeki itiraz hakkının mevcut olduğu,

4.5. Federasyonun, Yönetmeliğin ‘Üst liglerde vize ve transfer işlemleri’ başlıklı 13’üncü maddesinin birinci fıkrasındaki “Teknik yeterliliklerini ve teşkilatlanmalarını sağladıkları tespit edilen federasyonlara, Bakanlık tarafından belirlenen üst liglerde yer alan sporcuların, vize ve transfer işlemlerini bir yıl süre ile yapma yetkisi, Bakan onayı ile verilebilir.” hükmü uyarınca her sezon başında üst liglerin işlemlerini yapmak için Bakanlıktan yetki aldığını, işbu yetkiye istinaden Federasyonun sadece Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamındaki itirazları değerlendirdiği;

4.6. Sporcularla ilgili her işlemin tek tek ve detaylı olarak Talimatlara işlenmesinin mümkün olmadığı, mevcut Talimatta bazı aksaklıkların olduğu düşünülse dahi daha kapsamlı bir düzenlemenin yaklaşık 60 spor federasyonu ve bağlı dallarının sporcularına ait işlemlerini yürüten Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerince öğrenilmesi ve uygulanmasının zor olabileceği,

4.7. Bahse konu (Disiplin) Talimatında değişiklik yapılmasının planlandığı, değişiklik aşamasında değerlendirilmek üzere gerekli notların alındığı, Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin işbu ihtilaf için uygulanabileceğinin değerlendirildiği;

4.8. 7405 sayılı Kanunun 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi uyarınca spor federasyonlarının görevleri arasında kendisine bağlı spor dallarında spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerini sportif yönden denetlemenin bulunduğu, bu yetkininin kullanımına ilişkin Spor Kulüpleri, Spor Anonim Şirketleri ve Üst Kuruluşların Denetimi Hakkında Yönetmeliğin 12.10.2024 tarih ve 32690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiği, 81 ilde faaliyet yürüten TVF tarafından yüzlerce kulübün denetiminin ne şekilde gerçekleştirileceğine ilişkin talimat çalışmalarının sürdüğü yönündeki açıklamalar Kurumumuz ile paylaşılmıştır.

5. Kurumumuzun 02.03.2025 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talebi üzerine, Kastamonu Yıldızları Spor Kulübü Başkanlığı tarafından gönderilen 11.03.2025 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;

5.1. Başvuranın Kulüp Başkanlığı’na iletmiş olduğu herhangi bir dilekçenin bulunmadığı, başvuranın kızı ve annesi ile yüzyüze ve telefonda konuşmaların olduğu, altyapı sporcuları ile Talimatname gereği herhangi bir sözleşme imzalanmadığı,

5.2. …’nın 2021 yılı Eylül ayından itibaren haftada 6 gün olmak üzere, yaz aylarında 5 gün olacak şekilde antremanlara düzenli olarak katıldığı, anılan antreman takviminin 2023 yılı Şubat ayında maçlar devam ederken annesi ile birlikte gitmiş olduğu kayak tesislerinde kayak yaparken dizinden sakatlanması nedeniyle bölündüğü, müsabakalara da katılım sağlayamadığı, sakatlık süresince Kulüp faaliyeti dışında sakatlanmış olmasına rağmen antrenörlerin ameliyat süreci ile yakından ilgilendiği, gerekli desteği sağladığı, bunlara ilişkin ‘Whatsapp’ yazışmalarının mevcut olduğu, fizik tedavi uzmanı ile kendilerinin görüştüğü ve ücretsiz bu hizmetten faydalanmasının sağlandığı,

5.3. …’nın Kulüplerinden almış olduğu eğitim sonrasında Kastamonu ilinde kendi yaş kategorisinde en iyi sporculardan biri haline gelecek şekilde gelişim gösterdiği, antrenörlerin takım içinde yaşanan bazı sıkıntılarda her zaman destek olduklarını, sakatlanma sürecinden sonra durumun değiştiği, sporcunun sağlığı ile de ilgilenildiği, iyileşme sürecinde eğitimine odaklanması yönünde motive edici konuşmalar yapıldığı, nitekim Ağustos ayında Kulübün talebi neticesinde ACL Derecelendirme testinin sporcuya yapıldığı, sonucun olumlu çıktığı, bu testten sonra antrenmanlara başlayabileceğinin tarafına söylendiği,

5.4. 12 yaş altındaki sporcuların çocuk olarak tanımlanabileceği, sporcu çocuk diye bir tanımlamanın bulunmadığı, transfer işlemlerinin pratik uygulamada oyuncuyu transfer etmek isteyen kulübün mevcut kulübü ile bağlantı kurması ve sporcuyu transfer etmek istediklerini eski kulübe iletmeleri ile başlayacağı, yapılan görüşmeler neticesinde karşılıklı anlaşma olması ve sporcunun da bu transferi istemesi halinde transferin gerçekleşebileceğini, transferin gerçekleşebilmesi için hem sporcunun bunu istemesi, hem de kulübün muvafakat vermesinin gerektiği, iki durumdan herhangi birinin olmaması halinde transferin gerçekleşmediği,

5.5. Adı geçen sporcunun transferi ile ilgili olarak kulüplerine başka bir kulüp tarafından herhangi bir başvuruda bulunulmadığı, bu itibarla başvuruya konu sporcunun transferini yapmamalarının gerekçesinin kendileri ile herhangi bir Kulübün transfer talebi ile bağlantıya geçmemesi olduğu, görüşmelerin sadece ebeveynler ile yapıldığı, bu görüşmelerin herbirinde müsabakalarda rakipleri olan bir kulübe gitmesini istemediklerini ifade ettikleri, ancak ebeveynlerin ısrarcı olduğu, Kulüp başkanının bu ısrarcı olmamalarını, biraz zaman tanımalarını istediği, ancak sporcularının başka bir Kulübün antremanlarına çıktığını diğer kulübün sosyal medya hesaplarından 26.08.2024 tarihinde öğrendiklerini, oyuncunun bahsedilen talimatlara ve teamüllere uymadığını gösterdiği,

5.6. Başvuruya konu sporcunun annesinin Kulüp hakkında söylenti yaydığı, babasının ise Kulübü Kurumlara şikayet ettiği, antrenörlerin çalıştığı kurumlarda mobbinge maruz kaldığı, kulüp başkanının Belediye Başkanı, Belediye Başkan Yardımcısı, Siyasi Parti İl Başkanları ve üst düzey yöneticileri, arkadaşları, dostları ve tanıdıkları vasıtasıyla aranarak muvakafat belgesinin verilmesi için görüşmeler yapma durumunda kaldığı, her birine ayrı ayrı izahat verildiği,

5.7. Gençlik ve Spor eski İl Müdürü … tarafından Kulüp Başkanının arandığı, “konunun sulh ile çözülmesini, sıkıntı yaşanmasını istemediğini” belirttiği, ardından Valilik oluru ile Kulübün denetlenmesi yönünde karar alındığı, herhangi bir olumsuzluğun tespit edilemediği, bu şekilde sonuç alamayan başvuranın bir müsabakada takım oyuncularını taciz ettiği, durumun savcılığa yansıdığı, antrenörleri ile başvuranın karşılıklı birbirlerinden şikayetçi olduğu, dostane çözüme giden yolların sporcunun ailesi tarafından kapatıldığı,

5.8. Uyuşmazlıkların Türkiye Voleybol Federasyonu tarafından değerlendirildiği, mevcut Talimatın 10’uncu maddesinin beşinci fıkrası ile 12 yaşın altındaki sporcuların kulüplerin muvafakatı aranmaksızın transfer yapılabileceği düzenlemesinin getirildiği, bu düzenleme dışındaki tüm düzenlemelerin kulüplerin sporcu yetiştirmesini engelleyici düzenlemeler olacağı, her sporcu istediği zaman istediği kulübe herhangi bir muvafakat aranmaksızın transfer yapabilecekse sporcu yetiştirebilmek için yapılan kulüp çalışmalarının, verilecek emeğin ve sporcu yetiştirme çabalarının boşa çıkacağı ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

6. 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;

6.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” kenar başlıklı 2’nci maddesi; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” hükmünü,

6.2. ‘Gençliğin korunması’ başlıklı 58’inci maddesinde; “Devlet, istiklal ve Cumhuriyetimizin emanet edildiği gençlerin müsbet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı tedbirleri alır.

Devlet, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alır.” hükmünü,

6.3. ‘Sporun geliştirilmesi ve tahkim’ başlıklı 59’uncu maddesinde; “Devlet, her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alır, sporun kitlelere yayılmasını teşvik eder.

Devlet başarılı sporcuyu korur.

(Ek fıkra: 17/3/2011-6214/1 md.) Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.” hükmünü,

6.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” kenar başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları: “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]” hükmünü amirdir.

7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denilmektedir.

8. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun;

8.1. ‘Amaç’ başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, Gençlik ve Spor Bakanlığında tüzel kişiliğe sahip (…)3 taşrada (…)3 özel bütçeli Gençlik Hizmetleri ve Spor İl ve İlçe Müdürlüklerinin kurulmasına, teşkilat, görev ve yetkilerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.” hükmünü,

8.2. ‘Sporcu lisansı’ başlıklı 22’inci maddesinde “Sporcuların yarışmalara katılabilmeleri için lisans almaları şarttır. Spor yapmaya ve müsabakalara katılmaya elverişliliği sağlık raporu ile tevsik edilmeyenlere lisans verilmez. Gerçek şahıslar, bir kulüp adına veya ferdi olarak lisans alabilir.” hükmünü amirdir.

9. 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 189 uncu maddesinin (o) bendinde; “Sporcu, spor kulübü ve spor anonim şirketlerinin sicil, tescil, lisans, vize ve aktarma ile ilgili iş ve işlemlerini yürütmek ve bu konuda federasyonlarla koordinasyonu sağlamak” Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün yetki ve görevleri arasında sayılmıştır.

10. 22.04.2022 tarih ve 31821 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunun;

10.1. ‘Tanımlar’ balıklı 2’inci maddesinin (a) bendinde, “Ana statü: Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslar ile bunların uygulanmasına yönelik diğer hususları belirlemek üzere spor federasyonlarının genel kurulları tarafından kabul edilen ve Bakanlığın uygun görüşü üzerine Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleyici işlemi” ifade etmekte, (ö) bendinde “Spor kulübü: Bakanlık ve spor federasyonlarının faaliyetlerine katılmak amacıyla Bakanlığa tescilini yaptıran özel hukuk tüzel kişilerini,” ifade etmekte, (r) bendinde “Talimat: Spor federasyonu yönetim kurulu tarafından hazırlanan ve Bakanlığın onayına istinaden Bakanlığın internet sitesinde yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleyici işlemi,” ifade etmekte,

10.2. ‘Kuruluş ve teşkilat başlıklı’ 26’nci maddesinde; “(1) Spor federasyonları, spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kurulur ve kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin Resmî Gazete’de yayımlanması ile tüzel kişilik kazanır. (2) Spor federasyonlarının merkezleri Ankara’dadır. Spor federasyonlarının merkez teşkilatı; genel kurul, yönetim, denetim, disiplin kurulları ile genel sekreterlikten teşekkül eder. (3) Yeni kurulan spor federasyonlarının kuruluş ana statüleri Bakanlık tarafından hazırlanır.” denilmekte,

10.3. ‘Spor federasyonunun görev ve yetkileri’ başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde “Kendisine bağlı spor dallarında spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerini sportif yönden denetlemek.” denilmekte,

11. 14.12.2019 tarihli ve 30978 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sporcu Lisans Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin;

11.1. ‘Transfer işlemleri’ başlıklı 12’inci maddesinde “(1) Sporcunun başka bir kulüp adına spor dalı faaliyetlerine veya yarışmalara katılabilmesi için transfer işlemi yapılması gerekir. Transfer işlemi, o spor dalında sporcu lisansı belgesinin yenilenmesi ile tamamlanır. (2) Transfer işlemi, her spor dalı için Bakanlık tarafından bilişim sistemi aracılığıyla gerçekleştirilir. (3) Transfere ilişkin kurallar, ilgili federasyonun teklifi ve Bakanlığın onayıyla yürürlüğe giren talimat ile belirlenir. Talimatta; a) Lisans dönüşüm kurallarına, b) Transfer sözleşmesi örneğine, c) Kulübün muvafakatiyle transfer şartlarına, ç) Kulübün muvafakati olmadan transfer şartlarına, d) Eğitim ve öğretim ile ilgili transfer istisnalarına, e) Bekleme süreleri ve yaş sınırlamalarına, f) Transfer işlemlerine ilişkin ücretlere, g) Kulübün spor dalı faaliyetinin sona ermesine, ğ) Sezonda birden fazla transfer yapabilme şartlarına, h) Geçici transfer şartlarına, yer verilmesi zorunludur.” denilmekte,

11.2. ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinde ise (1) Lisans, vize ve transfer işlemleri ile ilgili itirazlar il müdürlüklerine yapılır. İtiraz dilekçesine, itiraz ücretinin yatırıldığını gösteren makbuz ile itiraza ilişkin diğer belgeler eklenir. (2) İtirazlar, spor hizmetleri müdürü, ilgili şube müdürü, amatör spor kulüpleri federasyonu temsilcisi, ilgili personel ve ilgili spor dalı temsilcisinden oluşan komisyon tarafından incelenir ve itiraz tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde kesin sonuca bağlanır. Komisyon, en az üç üyenin katılımıyla toplanır ve oy çokluğu ile karar alır. Oyların eşit olması halinde başkanın oyu doğrultusunda karar alınır. (3) 13 üncü madde kapsamında yapılan vize ve transfer işlemlerine ilişkin itirazlar ise federasyonlara yapılır.” denilmektedir.

12. 12.10.2024 tarih ve 32690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Spor Kulüpleri, Spor Anonim Şirketleri ve Üst Kuruluşların Denetimi Hakkında Yönetmeliğin;

12.1. Denetimin Genel Esasları’ başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında “Spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşların; ilgili mevzuat, tüzük ve esas sözleşmelerinde gösterilen amaçlar doğrultusunda faaliyet gösterip göstermedikleri, defterlerini ve kayıtlarını mevzuata uygun olarak tutup tutmadıkları başta olmak üzere, idari ve mali her türlü işlem ve faaliyetleri Bakanlık denetimine tabidir.” Denilmekte, ikinci fıkrasında ise “Denetim faaliyetlerinin elverişliliğine bağlı olarak spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşların üç yılda bir Bakanlık tarafından denetlenmesi esastır. Denetim, görevlendirme onayında belirtilen konular ile sınırlı olarak gerçekleştirilir.” denilmektedir.

12.2. ‘Denetime konu işlemler’ başlıklı 6’ncı maddesinde ise “ … (ı) Mevzuat gereğince spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen işlemler. i) Spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşların organları tarafından gerçekleştirilen diğer işlemler. (2) Mevzuat gereğince diğer kamu kurum ve kuruluşlarının spor kulüpleri, spor anonim şirketleri ve üst kuruluşlar üzerindeki denetim yetkileri saklıdır.” denilmektedir.

13. 06.07.2023 onay tarihli Türkiye Voleybol Federasyonu Voleybol Dalı Sporcu Lisans, Vize ve Transfer mülga Talimatı’nın;

13.1. ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinin (k) bendinde ‘Muvafakat belgesi; sporcunun mevcut spor kulübü ile ilişiğinin kesildiğini tevsik eden onaylı belgeyi’ şeklinde tanımlanmakta;

13.2. ‘Altyapı liglerinde ve bölgesel liglerde sporcu lisansı’ başlıklı 5’inci maddesinde “Kulüpten alınan ve sporcunun kulüple ilişkisini gösteren belge (Ek-9). (3) Sporcu lisansları Bakanlık bilişim sistemi üzerinden il/ilçe müdürlükleri tarafından düzenlenir.” denilmekte;

13.3. ‘Sporcu lisansı dönüşüm işlemleri’ başlıklı 7’nci maddesinde “…Kulüp lisansına sahip sporcular yarışmalara katılmış olsalar bile her zaman kulübün muvafakati ile ya da muvafakati yoksa EK-5’de belirtilen muvafakat bedelini ödemek şartıyla kulübünden ayrılarak kulüp lisanslarını ferdi lisansa dönüştürebilirler. (4) Kulüp lisansını ferdi lisansa dönüştüren ve ferdi lisansını tekrar kulüp lisansına dönüştürmek isteyen sporcular, o sezon bitmeden dönüşüm işlemi gerçekleştiremezler. Muvafakat bedeli ödeyerek kulüp lisansını ferdi lisansa dönüştüren sporcular yeniden kulüp lisansı çıkarmak ister ise ferdi lisansa geçmeden önceki kulüpleri adına lisans çıkarabilirler, ferdi lisansa geçmeden önceki kulüplerinden muvafakat belgesi almadan transfer yapamazlar. (5) Dönüşüm işlemleri il/ilçe müdürlükleri tarafından yapılır.” denilmekte;

13.4. ‘Vize işlemleri’ başlıklı 8’inci maddesinde; “(1) Sporcunun, voleybol müsabakalarına katılabilmesi için lisansını ilgili sezonda vize ettirmesi gerekir. (2) Vize işlemleri her sezon Bakanlık bilişim sistemi üzerinden il/ilçe müdürlüklerince yapılır. (3) Vize işleminin yapılması için sporcunun spor yapmaya ve yarışmalara katılmaya engel bir durumunun olmadığına dair sağlık beyanı (Ek-10) ve vize işleminin yapılabileceğine dair yazılı veli/vasi izni alınır.” denilmekte;

13.5. ‘Transfer işlemleri’ başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1) Sporcuların lisanslı bulundukları spor kulüplerinde Talimatta belirtilen şartlara uymak suretiyle bir sezonda bir defa transfer yapabilirler. Talimatın 10.1. 11.1, ve 39.1 maddeleri istisnadır. (2) Deplasmanlı ligler dışında kalan liglerde geçici transfer hükümleri uygulanmaz. (3) Altyapı liglerindeki tüm transfer işlemlerinde transfer sözleşmesi (Ek- 2) Ek-1 zorunludur. (4) Sözleşme şartlarına ve Talimat hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla transfer sözleşmesine özel şartlar konulabilir. (5) Transfer işleminin yapılması için sporcunun eski kulübünden alınmış muvafakat belgesi (Ek3) ile spor yapmaya ve yarışmalara katılmaya engel bir durumunun olmadığına dair sağlık beyanı alınır. (6) Transfer işlemleri, Bakanlık bilişim sistemi üzerinden il/ilçe müdürlüklerince yapılır.” denilmekte;

13.6. ‘Olağan transfer’ başlıklı 10’uncu maddesinde “(1) Sporcu, mevcut kulübünden muvafakat belgesi (Ek-3) alması, transfer yapacağı sezonda milli yarışmalar hariç resmi yarışmalarda kulübünü fiilen temsil etmediğine dair il müdürlüğü ve/veya federasyondan onaylı taahhütname (Ek-4) sunması ve transfer eden kulüp ile transfer sözleşmesi imzalaması şartıyla her zaman transfer işlemi gerçekleştirebilir. … (2) Kulüp lisansı aralıksız olarak iki sezon üst üste vize edilmeyen sporcunun il/ilçe müdürlüğüne yapacağı talep doğrulusunda herhangi bir bedel ödemeksizin kulübüyle bağlantısı kesilir ve sporcu istediği bir kulübe transfer olabilir. (3) Sporcu, kulübünün iki sezon üst üste sporcunun yaşına uygun kategoride faaliyetlere katılmaması halinde transfer yapacağı sezonda milli yarışmalar hariç resmi yarışmalarda kulübünü fiilen temsil etmediğine dair il müdürlüğü ve federasyondan onaylı taahhütname sunmak ve ilişiksiz belgesi almak şartıyla transfer işlemi gerçekleştirebilir. Bu halde mevcut kulübün muvafakati aranmaz ve mevcut kulübe muvafakat bedeli ödenmez…” denilmekte,

13.7. ‘İstisnai transfer’ başlıklı 11’inci maddesinde; “… (2) İlköğretim veya liseye giriş sınavı sonucunda il değiştirmek zorunda kalan öğrenciler ile velisi/vasisinin emekli olması, naklen atanma veya iş değişikliği yapması nedeniyle bulunduğu ilden başka bir ilde ikamet etmek zorunda kalan ilköğretim ve lise öğrencileri. mevcut kulübünün muvafakati anmaksızın muvafakat bedelini kulübüne ödediğine dair dekontu, velinin/vasisin atanmasını, i i ya da emekliliğini veya velinin/vasinin ikametgâh durumunu gösterir belgeyi, transfer eden kulüp ile imzaladığı sözleşmeyi ve ilişiksiz belgesini ibraz etmek şartıyla il dışı transfer işlemi gerçekleştirebilir. a) Muvafakat bedeli sporcunun o kulüpte aralıksız lisanslı olduğu sezon sayısı ile çarpılarak bulunur. b) Bu haktan yararlanarak il dışı transfer işlemi gerçekleştiren sporcu eski kulübünün izni olmadan transfer yaptığı tarihten itibaren bir yıl süre ile il dışı transfer yapamaz.” denilmekte,

13.8. ‘Talimatta yer almayan hususlar’ başlıklı 42’nci maddesinde; “(1) Bu Talimatta hüküm bulunmayan hallerde Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği hükümleri uygulanır.” denilmektedir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ÖZCAN YILDIZ’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

15. Başvuru, başvuranın Kastamonu Yıldızları Spor Kulübünde voleybol oynayan kızı adına yapmış olduğu Kulüp değiştirme talebinin adı geçen kulüp yönetimi ve antrenörü tarafından yanıtsız bırakılması, kızının lisansını vize ettirememesi ve müsabakalara katılamaması nedeniyle yaşanan mağduriyetin giderilmesi, kusuru bulunan sorumlular ile ilgili gerekli soruşturmanın yapılması talepleri hakkındadır.

16. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde;

16.1. Başvuranın kızı …’nın, 13.05.2011 doğumlu olduğu, 08.09.2020 tarihinde ilk olarak Taekwando Federasyonu lisanslı sporcusu olduğu,

16.2. 27.12.2021 tarihinde Kastamonu Yıldızları Spor Kulübünün oyuncusu olarak lisansını aldığı, 24.10.2022 ve 11.10.2023 tarihlerinde lisansının vize edildiği,

16.3. 2023-2024 sezonu Şubat ayında saha dışında bir kaza geçirdiği, çapraz bağ kopması nedeniyle sakatlandığı ve ameliyat olduğu, yaklaşık yedi ay boyunca fizik tedavi gördüğü,

16.4. 21.03.2024 tarihinde Türkiye Voleybol Federasyonu lisansının spordalı lisansına dönüştürüldüğü,

16.5. Ağustos ayında başvuranın velisi tarafından Kastamonu Yıldızları Spor Kulübüne muvafakat talebinin şifahen iletildiği, ancak taraflar arasındaki iletişimin Kulübün yanıtsızlığı sonucunda kesildiği,

16.6. Başvuranın 13.09.2024 tarihinde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne hitaben kızının geçirmiş olduğu sakatlığın ve kulüp ile ilgili uzlaşmazlığın safahatlarına ilişkin açıklamaların yer aldığı ancak dekontlar karşılığında tarafına makbuz kesilmediği iddiası ile Kulüp hakkında yapmış olduğu bir başvurunun bulunduğu;

16.7. 13.09.2024 tarihinde benzer bir dilekçenin TVF Başkanlığı’na iletildiği, Federasyon Başkanlığınca 14.09.2024 tarihinde “sporcunun lisanslı olduğu kulübünün Federasyonun faaliyetlerine değil altyapı faaliyetlerine katılmış olması sebebiyle sporcuyla ilgili her türlü işlemde (Vize, transfer, disiplin vb.) Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinin görevli ve yetkili olduğu, şu aşamada ilgi yazıya karşı Federasyon Başkanlığınca yapılacak bir işlemin olmadığı”nın ifade edildiği;

16.8. 16.09.2024 tarihinde başvuranın CİMER’e “TVF ilgili Talimatı gereğince Kulüpten alması gereken muvafakatın, kulüpteki yetişkinlerin bencil tavırları nedeni ile verilmediği, TVF Başkanlığı ve Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne yapmış olduğu başvuruların sonuçsuz kaldığı” ifade edilerek, adı geçen kulübün kendilerinden sürekli olarak belge vermeksizin para istediği yönünde gizlilik talebi ile şikâyette bulunduğu, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğüne iletilen başvurunun gerekli incelemelerin yapılması amacıyla işleme alındığı,

16.9. 16.09.2024 tarihinde başvuranın Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne hitaben “…Öğrencimizin başka bir kulüpte spor yapmaya devam edebilmesi ve genç bir bireyin spor hayatının devamı için, başka bir kulübe transferi yönünde spor kulübü muvakafat belgesinin tarafımıza verilmesi, verilemiyorsa nedenlerinin açıkça belirtilerek tarafıma iletilmesi için Türkiye Voleybol Federasyonuna verilmesi hususunda gereğini arz ederim.” talebi ile bir dilekçe daha verdiği;

16.10. İl Müdürlüğü’nün 18.09.2024 tarihinde TVF Başkanlığından “Kastamonu Yıldızları Spor Kulübünün … T.С. kimlik numaralı sporcusu …’nın kulüple yaşadığı anlaşmazlıklardan dolayı muvafakat belgesini alamadığının babası tarafından İl Müdürlüğüne bildirildiği ifade edilerek, ilişiksiz belgesi verilmesi hususunda” Federasyonun görüşünün talep edildiği;

16.11. Söz konusu görüş talebine TVF Başkanlığı tarafından 18.09.2024 tarihinde, “14.09.2024 tarihli yazımızda da belirtildiği üzere sporcunun lisanslı olduğu kulübün Federasyonumuz faaliyetlerine değil altyapı faaliyetlerine katılmış olması sebebiyle sporcuyla ilgili her türlü işlemde (Vize, transfer, disiplin vb.) Gençlik ve Spor İl Müdürlüklerinin görevli ve yetkili olduğunu hatırlatır; başvurunun TVF Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatının 9, 10 ve 11. maddeleri dikkate alınarak değerlendirilebileceği” şeklinde yanıt verildiği;

16.12. Başvuranın, adı geçen spor kulübüne 20.09.2024 tarihli bir dilekçe ile muvafakatın verilmeme gerekçesine ilişkin bir yazı gönderdiği ancak yazının tarafına postadan iade edildiği,

16.13. Başvuranın, 20.09.2024 tarihinde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne bir dilekçe daha ilettiği, dilekçesinde Kulüp’e her ay yatırılan ücretlerden ve kızının sakatlık sürecinden bahsettiği ayrıca mağdur olan tek kişinin yaş grubunda öne çıkan kızı olduğu ve durumun topu ile yatağa giren genç bir bireyi cezalandırma eylemine dönüştüğü, mevcut durumun Çocuk Hakları Bildirgesi, Anayasa’nın 59’uncu maddesine aykırı olduğu, adı geçen kulübün sporcunun lisansını vize ettirmedikleri, bu nedenle müsabakalara da çıkarmadığı açıklamalarına yer verdiği ve İl Müdürlüğü’nden mezkur Yönetmeliğin 14’üncü maddesini devreye sokarak muvafakatın verilmesinin sağlanmasını talep ettiği;

16.14. 20.09.2024 tarihinde başvuranın Kulüp Başkanı ve antrenörü hakkında Kamu Görevlileri Etik Kurulu Başkanlığına şikâyette bulunduğu, Kurul Başkanlığının 10.10.2024 tarih ve … sayılı kararı uyarınca “ … en az genel müdür veya eşiti seviyedeki bir kamu görevlisi hakkında olmadığı …” belirtilerek başvurunun usul yönünden reddedildiği;

16.15. 26.09.2024 tarihinde başvuranın CİMER’e kızının sakatlığı, uyuşmazlık konusu hakkında açıklamalar ile sürecin anlatıldığı bir başvuru daha yaptığı, “… spor hayatında bir fidan olan sporcumuz kurumların “bilmiyoruz, yetkisiziz” sözleri ile kulüp yetkilerinin bizde oynamazsa hiç bir yerde oynayamaz seklindeki egolu düşüncesi ve Kurumların yardım etmemesinden dolayı spor hayatından uzaklaştırılmaktadır. Normlar hiyerarşisinin en alt basamağında en altında bulunan Federasyon talimatını geçememekte ve özgürlüğümüz elimizden alınmaktadır,” açıklamalarına da yer vererek bizzat Gençlik ve Spor Bakanı ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’nden yardım talep ettiği,

16.16. 30.09.2024 tarihinde lisansın ferdi lisansa dönüştürüldüğü ve Kulüp tarafından vize ettirilmediği;

16.17. 02.10.2024 tarihinde başvuranın 16.9 no’lu ve 16.13 no’lu paragrafta açıklanan dilekçesine Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün yanıt verdiği, başvurunun Yönetmeliğin itirazlar hükmü kapsamında bulunmadığı, uzlaşmazlığın Komisyon tarafınca çözülecek işlemler arasında olmadığı şeklinde yanıt verdiği, yazının ekine Transfer Lisans ve Vize Yönetmeliğinin eklendiği,

16.18. 04.10.2024 tarihinde CİMER’e kızının sakatlığı, uyuşmazlık konusu hakkında açıklamalar ile sürecin anlatıldığı bir başvuru daha yaptığı, ayrıca başvurusunda “…Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Gençlik ve Spor Bakanlıklarına CİMER üzerinden ve dilekçe ile başvurularak çözüm istenmiş, bütün kurumlar birbirini adres göstermek sureti ile çözümden uzak yönlendirmeler yapmıştır. Liyakatli, başarılı sporcular çıkar ilişkisi içerisinde spordan uzaklaştırılarak uluslararası müsabakalarda başarısız sonuç alınmasına neden olunmaktadır.…” açıklamalarına da yer verdiği,

16.19. 04.10.2024 tarihinde Kastamonu Valiliği üzerinden Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Başkanlığı’na yapmış olduğu başvurunun “başvuranın kızı adına sporcu transfer muvafakat belgesi düzenlenmesi talebinin Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 48’inci maddesine göre Kurumun görev alanına girmediği, başvurunun inceleme şartlarını taşımadığı ve bu nedenle kabul edilmez olduğu” gerekçeleri ile 30.12.2024 tarih ve … sayılı kararı ile reddedildiği;

16.20. 04.10.2024 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunduğu;

16.21. 08.10.2024 tarihinde İl Müdürlüğü tarafından başvuranın diğer dilekçelerinin de işleme alındığı, İl Müdürlüğü’nün kendi iç yazışmaları çerçevesinde TVF Talimatına göre işlem yapılması gerektiği yönünde görüş oluştuğu,

16.22. 16.12.2024 tarihinde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne “…’nın kulüp başkan ve antrenörlerine kendi amaç ve çıkarları doğrultusunda sporcuyu spor hayatından soğutma, spordan uzaklaştırma, kurum ve kuruluşlara inancını, saygınlığını yok etme amaçlı transfer çalışmalarının engellenmesinden dolayı, gençliğin korunması, sporun desteklenmesi amacı ve gayesinde bulunan kurumunuz tarafından transfer sürecinin başlatılarak …’nın Kastamonu Hedef Spor Kulübüne transfer işlemlerinin gerçekleştirilmesi;” talebi ile bir dilekçe daha verdiği,

16.23. 16.12.2024 tarihinde Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’ne, adı geçen İdarede çalışmakta olan antrenör … hakkında Kamu Kurumu Etik İlkelerine aykırı hareket ettiği iddiası ile gerekli işlemlerin yapılması talebi ile bir dilekçe daha verdiği görülmüştür.

17. Gençlik ve spor hizmeti Anayasa ile korunan bir hak olup Anayasanın 58’nci ve 59’uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Anayasanın 58’nci maddesinde devletin, istiklal ve Cumhuriyetimizin emanet edildiği gençlerin müsbet ilmin ışığında, Atatürk ilke ve inkılapları doğrultusunda ve Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü ortadan kaldırmayı amaç edinen görüşlere karşı yetişme ve gelişmelerini sağlayıcı, gençleri alkol düşkünlüğünden, uyuşturucu maddelerden, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan ve cehaletten korumak için gerekli tedbirleri alacağı ifade edilmiş, 59’uncu maddesinde ise devletin her yaştaki Türk vatandaşlarının beden ve ruh sağlığını geliştirecek tedbirleri alacağı, sporun kitlelere yayılmasını teşvik edeceği ve başarılı sporcuyu koruyacağı hüküm altına alınmıştır.

18. Bu çerçevede oluşturulan 3289 sayılı Kanun ile Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü ile Federasyonlar oluşturulmuş, genel ilkeler belirlenmiştir. Neredeyse günümüze dek anılan Kanun ile spor federasyonlarının teşkili, spor dallarının belirlenmesi gibi konular düzenlenirken bu konuların 2022 yılında yayımlanan Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu ile düzenlenmesi yoluna gidilmiş olup özellikle spor kulüplerinin statüsü, teşkili ve yönetimi hakkında önemli değişiklikler yapılmıştır.

19. Başvuruya konu mevzuata bakıldığında, 3289 sayılı Kanunun 22’nci maddesi ile sporcuların yarışmalara katılabilmek için lisans almaları şart koşulmuş, 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 18’inci maddesinin (o) bendi uyarınca da Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü’ne sporcu, spor kulübü ve spor anonim şirketlerinin sicil, tescil, lisans, vize ve aktarma ile ilgili iş ve işlemlerini yürütmek ve bu konuda federasyonlarla koordinasyonu sağlamak görevi verilmiştir. Bu çerçevede, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 14.12.2019 tarihli ve 30978 sayılı Resmi Gazete’de Sporcu, Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği yayımlanmıştır.

20. Mezkur Yönetmeliğin ‘Tanımlar’ başlıklı 4’üncü maddesinde spor kulübünün “Bakanlık tarafından spor kulübü olarak tescili yapılan derneği” temsil ettiği, ‘Transfer İşlemleri’ başlıklı 12’inci maddesinin birinci fıkrasında sporcunun başka bir kulüp adına spor dalı faaliyetlerine veya yarışmalara katılabilmesi için transfer işlemi yapılmasının gerekeceği, transfer işleminin o spor dalında sporcu lisansı belgesinin yenilenmesi ile tamamlanacağı, üçüncü fıkrasında ise transfere ilişkin kuralların ilgili federasyonun teklifi ve Bakanlığın onayıyla yürürlüğe giren talimat ile belirleneceği kurala bağlanmıştır. Mezkur Yönetmelikte ayrıca Talimatta yer verilmesi gereken konular belirlenmiş olup bunlar arasında Kulübün muvafakatiyle transfer şartları, Kulübün muvafakati olmadan transfer şartları ile eğitim ve öğretim ile ilgili transfer istisnaları sayılmıştır.

21. Bu minvalde, Türkiye Voleybol Federasyonu tarafından hazırlanarak Bakanlık tarafından onaylanan ve Bakanlık resmi internet sitesinde yayımlanması ile yürürlüğe giren 06.07.2023 tarihli Sporcu, Vize ve Transfer Talimatı’nda sporcuların lisans, vize ve transfer işlemleri Altyapı Liglerinde ve Bölgesel Liglerde Yer Alan Sporcular ile Deplasmanlı Liglerde Yer Alan Sporcular olmak üzere iki ayrı kategori kapsamında düzenlenmiştir.

22. Talimatın altyapı liglerine ait lisans, vize ve transfer işlemlerine bakıldığında lisans başvurusunun il/ilçe müdürlüklerine yapıldığı, lisansların Bakanlık bilişim sistemi üzerinden il/ilçe müdürlükleri tarafından düzenlendiği, vize işlemlerinin de yine Bakanlık bilişim sistemi üzerinden gerçekleştirildiği görülmektedir. Mezkur Talimatta Altyapı ligleri için transfer işleminin sezonda bir kez yapılabileceği, transfer sözleşmesinin zorunlu olduğu, geçici transfer hükümlerinin uygulanamayacağı gibi düzenlemeler yer almakla birlikte transfer işlemi için sporcunun eski kulübünden bir muvafakat belgesinin alınacağı düzenlemesi bulunmaktadır. Bu kapsamda mezkur Talimatta, transfer türleri, olağan transfer ve istisnai transfer olmak üzere mezkur Yönetmeliğe uygun olarak iki türlü belirlenmiştir.

23. Olağan transferin kapsamı tanımlanmamakla birlikte sporcunun muvafakat belgesi, il/ilçe müdürlüklerinden alınacak bir taahhütname ve transfer sözleşmesi ile her zaman kulüp değiştirebileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla, altyapı liginde oynayan bir sporcunun kulüp değiştirebilmesi ilk olarak mevcut kulübünün onayına ve bu onayın da Talimatın ekinde yer alan Muvafakat belgesinin imzalanarak sporcuya teslimi ile mümkün olmaktadır. Olağan transferde, Kulübün muvafakatının aranmadığı tek koşul ise sporcunun lisansının iki sezon üst üste vize ettirilmemesi olarak Talimatın 10’uncu maddesinin 2’nci ve 3’üncü fıkralarında düzenlenmiştir. Bu koşul sporcunun voleybol dalındaki spor yaşantısından iki yıl üst üste çekilmesi anlamını taşımaktadır.

24. İstisnai transfere bakıldığında ise altyapı liginde oynayan yükseköğretim kurumunu kazanan öğrenciler ile ilköğretim ve lise çağındaki öğrenciler bakımından bir düzenlemenin getirildiği görülmektedir. Somut olaya konu sporcunun yaşı itibariyle Talimat incelendiğinde, ilköğretim veya liseye giriş sınavı sonucunda il değiştirmek ya da velisinin iş değişikliği nedeniyle başka bir ilde ikamet etmesini gerektirecek durumlar halinde muvafakat belgesi aranmaksızın transfer işleminin yapılabildiği görülmektedir.

25. Bir başka ifadeyle sözkonusu Talimat ile il dışı ikamet değişikliği yapmayan mevcut ikametinde iken voleybol sporuna spora başladığı kulüp dışında bir başka kulüpte devam etmek isteyen bir altyapı oyuncusu öncelikli olarak kati ve mutlak suretle mevcut kulübün onayına tabi kılınmaktadır. Dolayısıyla, bir altyapı sporcusu herhangi bir sebep ile kulübünden ayrılmak istediğinde Kulüp buna müsaade etmediğinde sporcu ya o kulüpte devam etmek ya da ilgili sporu bırakmak arasında bir seçim yapmak durumundadır.

26. Başvuranın Kulüp ile iletişimin kesilmesi karşısında öncelikle Türkiye Voleybol Federasyonu’na, hemen akabinde Gençlik ve Spor il Müdürlüğü’nde konunun çözümü talebi ile gittiği yukarıda detaylı bir şekilde yazılmakla birlikte başvuran ilk dilekçelerinde mezkur Yönetmeliğin itirazlara ilişkin maddesi kapsamında İl Müdürlüğü bünyesinde bir komisyonun toplanarak mağduriyetin giderilmesini talep etmiştir. Ancak, anılan talep il müdürlüğü tarafından mevcut uyuşmazlığın sözkonusu komisyonun görev alanında olmadığı belirtilerek gerekçe ve başvuru yolları gösterilmeden reddedilmiştir.

27. Kanımızca anılan mevzuat hükümleri doğrultusunda Kastamonu Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü tarafından ilgili Komisyonun toplanarak konuyu değerlendirmesi ve bir sonuca ulaştırması gerekirdi. Şöyleki anılan Talimata bakıldığında ‘Talimatta yer almayan hususlar başlıklı’ 42’inci maddesinde “Bu Talimatta hüküm bulunmayan hallerde Sporcu, Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri uygulanır.” denildiği; mezkûr Yönetmeliğin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasına bakıldığında ise “Lisans, vize ve transfer işlemleri ile ilgili itirazların il müdürlüklerine yapılacağı, …” ikinci fıkrasında ise “İtirazların, spor hizmetleri müdürü, ilgili şube müdürü, amatör spor kulüpleri federasyonu temsilcisi, ilgili personel ve ilgili spor dalı temsilcisinden oluşan komisyon tarafından inceleneceği ve itiraz tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde kesin sonuca bağlanacağı, Komisyon, en az üç üyenin katılımıyla toplanır ve oy çokluğu ile karar alınacağı, oyların eşit olması halinde başkanın oyu doğrultusunda karar alınacağı”nın düzenlendiği, üçüncü fıkrası ile de üst lig kapsamında yapılan vize ve transfer işlemlerine ilişkin itiraz merciinin Komisyonun görevleri dışında bırakıldığı ve bu itirazların Federasyona yapılacağının hüküm altına alındığı görülmektedir. Dolayısıyla, vize ve transfer işlemlerine itiraz mekanizmasına ilişkin genel bir hüküm belirlendiği, bu hüküm uyarınca da alt liglerde vize ve transfer işlemlerine ilişkin uyuşmazlığı gidermekle sorumlu kuruluş olarak Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü’nün belirlendiği görülmektedir.

28. Bu çerçevede, Kurumumuz tarafından İl Müdürlüğü’ne iletilen yazıda da konunun anılan madde hükmü kapsamında çözülmesi gerektiği yönündeki değerlendirmemize yer verilerek Komisyon’un toplanıp toplanamayacağı sorulmuş ancak İl Müdürlüğü tarafından Kurumumuza verilen yanıtta transfere ilişkin işlemlerde İl Müdürlüğü’nün sadece sekretarya görevi gördükleri ifade edilmiştir. Bu bağlamda mezkûr Yönetmelik hükmünün lafzına bakıldığında, Komisyonun sekretarya görevi gördüğüne dair bir ifadenin Yönetmeliğin herhangi bir bölümünde yer almadığı görülmektedir.

29. Dolayısıyla, Yönetmeliğin hangi hallerde toplanacağının açık bir hüküm ile düzenlendiği, itirazların incelenmesi üzerine toplanacağı, transfer işlemlerine ilişkin uyuşmazlığın da bu incelemeden muaf tutulmadığı, böyle bir hükme de yer verilmediği, İdarenin iddia ettiği yönde bir sekretarya tanımlamasının ilgili mevzuatta yapılmadığı, bu haliyle İdarenin vize ve transfere ilişkin görevinin sekretarya görevi şeklinde sınırlanmasının mevzuata uygun olmadığı, bir başka anlatımla İl Müdürlüğü’nün Komisyonun teşkilini sağlamayarak mevzuat ile kendisine yüklenen incelemeyi yapmaktan imtina ettiği, başvuranın itirazı üzerine menfi ya da müspet herhangi bir karar alma yoluna gitmeyerek hukuka aykırı hareket ettiği değerlendirilmektedir.

30. Diğer taraftan, mezkûr Yönetmeliğin 14’üncü maddesi uyarınca İl Müdürlüğü spor hizmetleri müdürü, ilgili şube müdürü, amatör spor kulüpleri federasyonu temsilcisi, ilgili personel ve ilgili spor dalı temsilcisinden oluşan Komisyon toplanmış olsalardı dahi Komisyon’un ilgili itiraza ilişkin nasıl karar vereceği konusunda hukuki bir belirsizlik bulunmaktadır. Adı geçen Komisyon’un vize ve transfer işlemlerine ilişkin görevini yerine getirebilmesi için etki ettiği taraflar açısından hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine uygun objektif kıstasların gerekeceği açıktır. Daha açık bir ifadeyle adı geçen komisyon muvafakat işlemine ilişkin bir karar verirken altyapı ligi sporcularının yaşları, kulüpte geçirdikleri süreler, kulübün tutum ve davranışı, velisinin iznine tabi olan oyuncular bakımından çocuğun üstün yararı ilkesinin değerlendirilmesi gibi bir takım kriterlere ihtiyaç duyacaktır.

31. Ancak, Komisyon karar alsa dahi bu kararın uygulanmasına ilişkin yine hukuki bir belirsizlik bulunmaktadır. Dolayısıyla, mevcut mevzuat çerçevesinde altyapı ligi sporcuları bakımından transfer işlemlerinde yaşanan uyuşmazlıklar karşısında etkin bir başvuru yolu olduğundan bahsetmek de mümkün görünmemektedir. Etkin bir başvuru yolunun oluşturulabilmesi için Komisyon’un kararlarının niteliği ve bu karaların sonucunda tarafların karşılaşacağı sonuçların öngörülebilir olması gerekmektedir.

32. Öte yandan, Gençlik ve Spor Bakanlığı’ndan alınan yazıda mezkûr Yönetmeliğin 14’üncü maddesinin somut uyuşmazlığa uygulanıp uygulanamayacağı yönünde herhangi bir görüş bildirilmediği gibi başvuran nezdinde hangi yasal yolların mevcut olduğuna ilişkin de bir açıklık getirilmemiştir.

33. Özetle, somut olayda, Talimat ile Yönetmeliğin 14’üncü maddesine gönderme yapılmışsa da İdare tarafından bu maddenin çalıştırılması yönünde bir irade gösterilememiştir. İl Müdürlüğü kendilerini sadece sekretarya görevi gören bir aracı gibi konumlandırmıştır. Konu İl Müdürlüğü tarafından tarafları bir araya getirmeye çalışmak yolu ile çözülmeye çalışmış taraflar Müdürlüğe davet edilmiş, davete icabet edilmemiş, tüm girişimlere rağmen muvafakat belgesi bir türlü düzenlenememiş, sporcu çocuk müsabakalara çıkamamış ve antrenmanlara katılamamıştır.

34. Bu itibarla, Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından Yönetmelikteki itiraz maddesinin nasıl ve hangi durumlarda kullanılacağına ilişkin bir iç düzenleyici işlem yayımlanmasının, İl Müdürlüğü ilgili personelinin konu hakkındaki farkındalıklarının arttırmanın faydalı olabileceği değerlendirilmektedir. Öte yandan, anılan itiraz mekanizmasının ya da herhangi başka bir hak arama yolunun etkililiğinden bahsedebilmek için ise ilgili Talimat’ında da bazı değişiklikler yapılmasının gerektiği değerlendirilmektedir.

35. Burada, ilgili İdarelerin iş, işlem, eylem, tutum ve davranışlarına ilişkin inceleme yapılmadan evvel ‘Talimat’ kavramına ilişkin kısa ancak konunun önemine uygun bir açıklama yapmak yerinde olacaktır. Talimat, 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanununda, Spor Federasyonu yönetim kurulu tarafından hazırlanan ve Bakanlığın onayına istinaden Bakanlığın internet sitesinde yayımlanarak yürürlüğe giren düzenleyici işlem şeklinde tanımlanmıştır.

36. Türk İdare Hukuku’nda Talimat’lar esas itibariyle İdarenin adsız bir diğer deyişle atipik düzenleyici işlemleri arasında sayılmaktadırlar. 3289 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırılan ilgili maddelerine benzer olmak üzere 7405 sayılı Kanunda Spor Federasyonlarına disiplin, spor kulüplerinin tescili, bütçe ve harcama ilkeleri, kurulların oluşumu gibi pek çok konuyu Talimat’lar yolu ile düzenleme yetkisi verilmiştir. Sayılan konular yönüyle ‘Talimat’lar idare edilenler üzerinde hak ve yükümlülük doğuran, hukuk düzeninde değişikliğe sebep olan ve yönetilenler bakımından kişilerin menfaatini etkileyen icrai nitelikteki düzenleyici işlemler arasındadırlar. Bu haliyle Talimat’ların hukuk dünyasında birer yönetmelik hatta disiplin hukuku bakımında birer kanun gibi etki doğurduklarını söylemek hiç de yanlış olmayacaktır.

37. Uyuşmazlığa konu Transfer Talimatı ise sadece yöneten ile yönetilen arasındaki ilişkiyi değil aynı zamanda iki yönetilen taraf arasındaki ilişkiyi de düzenlemesi açısından farklı bir önemi haizdir. Nitekim Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından Kurumumuza iletilen yazıda da anılan Talimat hükümleri kapsamında spor kulüpleri ve sporcular açısından karşılıklı hüküm ve sonuç doğuran transfer işlemlerinde, hem spor kulüplerinin hem de sporcuların hak ve menfaatlerinin göz önünde bulundurulduğu ifade edilerek altyapı liginde transfer işleminde spor kulübünün muvafakatının aranmasının spor kulüplerinin yetiştirdiği sporcular üzerindeki haklarının korunmasına imkân tanıdığı belirtilmiştir.

38. Mezkûr Yönetmelik ve bağlı Talimatının lafzına da bakıldığında söz konusu muvafakat belgesinin matbu bir belge olmadığı, altyapı liglerinde transfer işleminde Kulübün iradesinin arandığı, spor kulüplerine bir takdir yetkisinin tanındığı açık ve net bir şekilde anlaşılabilmektedir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus İdare tarafından spor kulübünün sporcu üzerindeki ‘hak’kı şeklinde tanımlanan yetkinin sınırlarının olup olmadığı ve sınırların nasıl çizileceğidir. Bu anlamda düzenleyici işlemler ile de hedeflenenin bu işlemlerden etkilenecek kişilerin haklarının sübjektif değil objektif normlar yolu ile korunmasıdır. Ancak, somut olayda altyapı lig oyuncusu tamamen spor kulübünün keyfiyetine bırakılmıştır.

39. Transfer işlemi spor kulüpleri ve sporcu açısından karşılıklı hüküm ve sonuç doğuran bir işlemdir, ancak mevcut Talimat ile altyapı ligindeki sporcuları ile spor kulübünün sportif menfaatlerinin arasındaki dengenin kulüp lehine bozulduğu görülmektedir. Mülga Talimat maddeleri arasında spor kulübünün hakları korunmuş ancak ödevleri belirlenmemiştir. Bu durum, 31.01.2025 tarihli değişiklik ile de sürdürülmüştür. Mülga ve/veya mevcut Talimat ile spor kulübünü değiştirmek isteyen, artık o kulüpte voleybol sporuna devam etmek istemeyen 12 yaşının üzerindeki bir altyapı ligi oyuncusu muvafakat alamıyorsa iki sezon müsabakalara katılmadan beklemek durumundadır. Bu kuralın sporcunun menfaatini koruduğundan bahsetmek pek de yerinde bir tespit olmayacaktır.

40. Bunun önemli sebebi, spor kulübüne tanınan muvafakat belgesi verme, bir başka deyişle sporcunun kulüpten ayrılmasına ilişkin tanınan onay mekanizmasının herhangi bir sınırının ve yaptırımının Talimat ile belirlenmemesidir. Bu durum ise somut olayda görüldüğü üzere spor kulübünün herhangi gerekçe ileri sürmeksizin takdir yetkisini olumsuz olarak kullanmasına imkan tanımıştır. Bunun en önemli sebeplerinden biri de spor kulübünün tutum, davranış ve eylemi nedeniyle Talimatın herhangi bir yerinde herhangi bir yaptırımla karışılacağına dair ibare bulunmaması olduğu değerlendirilmektedir.

41. Talimat’ın diğer bölümleri ile alt liglere ilişkin düzenlemeler kıyaslandığında üst liglerde yer alan kulüpler ve 18 yaşını doldurmuş tek tip sözleşme imzalayan sporcular arasındaki ilişkiye ilişkin kurallar konulurken her iki tarafın birbirine olan yükümlülüklerinin ayrı ayrı düzenlendiği görülmektedir. Örneğin, Talimatın 30’uncu maddesinde kulüplerin sözleşmeden doğan yükümlülükleri 14 farklı madde altında sayılmışken 31’inci maddesinde sporcuların sözleşmeden doğan yükümlülükleri de 10 madde halinde düzenlenmiştir. Öte yandan, karşılıklı sona erdirme, kulübün fesih hakkı, sporcunun fesih hakkı gibi sözleşmeye özgü bir takım maddelere de Talimat’ta yer verilmiştir.

42. Altyapı ligi sporcuları ile kulüp arasındaki ilişkiye bakıldığında ise kulüp ile sporcu arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığı halde, transfer işlemlerinde spor kulübüne orantısız bir yetki tanındığı görülmektedir. Bunun sonucu olarak ise spor kulübüne transfer işleminde sporcu üzerinde yetki verilmiş ancak sorumluluk yüklenmemiş, yetkinin ne şekilde kullanacağına ve sınırlarına ilişkin bir düzenleme yapılmamış, dolayısıyla sporcunun menfaati gözetilmeyerek hukuki bir belirsizlik yaratılmıştır.

43. Diğer yandan, altyapı liginde oynayan sporcuların büyük bir çoğunluğu lisans, vize ve transfer işlemlerinin tamamında velisinin iznine tabi olup 18 yaşının altında oldukları düşünüldüğünde konunun çocuk hakları açısından değerlendirilmesi elzemdir. Türkiye, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni 1990 yılında imzalamış, 1995 yılında onaylamıştır. Anılan Sözleşme kapsamında çocukların istikrarını, güvenliğini ve esenliğini sağlamak amacıyla çocuk haklarının korunmasına ilişkin çeşitli haklar ve mekanizmalar ana hatları ile belirlenmiş, devletlere bu anlamda hem negatif hem de pozitif yükümlülükler yüklenmiştir.

44. Bu bağlamda, mevcut uyuşmazlıkta Sözleşme kapsamında çocuklara yönelik tüm eylemlerde çocuğun yüksek yararı bilincinin öncelikli olması gerektiği yani çocuğun yüksek yararı ilkesi, çocuğun haklarının korunması ilkesi, devletin ana babalara yol gösterme ödevi ve çocuğun görüşlerine saygı maddelerinin mevcut sportif sistem içerisinde yeterli derecede korunduğundan bahsedilememektedir.

45. Somut olayda, altyapı oyuncusu olarak bahsedilen sporcunun günümüz itibariyle henüz 13 yaşında olduğu ve her şeyden önce bir çocuk olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Bu anlamda, hukukun öncelikli olarak spor kulübünü değil çocuğu koruması beklenir. Dolayısıyla, spor kulübünün sportif amaç ve hedeflerinden ziyade çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde hareket edilmesi, bu prensibin de ilgili mevzuatına, Yönetmeliğe ve Talimatlara yansıtılması gerekmektedir.

46. Bu anlamda, özellikle öznesinin çocuk olduğu transfer işlemlerinde spor kulübünün yanlış iş, işlem, tutum ve davranışının sonucunda bir yaptırımla karşılaşması yönünde bir düzenlemenin yerinde olacağı değerlendirilmektedir. Nitekim, Uluslararası Voleybol Federasyonu Transfer Talimatının (UVFTT) Transfer Prosedürü başlıklı 6’ncı maddesinin ikinci fıkrasının sekiz no’lu bendinde küçükler için transfer (transfer of minors) hükümleri belirlenmiştir. Belirtmeliyiz ki, spor faaliyetinde çocukların uluslararası transferine BM Çocuk Hakları Sözleşmesinin 32’nci maddesi uyarınca istisnai durumlarda izin verilmektedir. UVFTT’nin ilgili maddesinin son bendinde küçüklerin transferinde yapılan herhangi bir hükmün ihlalinde Uluslararası Voleybol Federasyonu’nun Disiplin Kurallarının uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

47. Bu çerçevede somut olaya geri dönülecek olursa, uyuşmazlığın asıl öznesi … 2011 doğumlu olup Kastamonu Yıldızları Spor Kulübünde voleybola başladığında 10, sakatlık geçirdiğinde 12, muvafakat talep ettiğinde 13 yaşında idi. Başvuruya konu sporcu … adı geçen kulüp ile 2 sene boyunca antremanlara çıkmış ve müsabakalara katılmıştır. Mevcut durumda spor kulübü ile ilişiğini kesememekte, lisansını yeni bir kulüp ile vize ettirememekte ve müsabakalara çıkamamaktadır.

48. Kurumumuz tarafından konunun dostane çözüm ile sonuçlandırılmasını sağlamak üzere ilgili İdareler ile yazışmalar ve telefon görüşmeleri yapılmış, Kastamonu Valiliği konudan haberdar edilmiş, Kulüp ile ilgili İdarelerin iletişime geçmesi sağlanmış, nihayet Kulüp Başkanı ile de iletişime geçilmiştir. Ancak, Kulüp’ün muvafakat belgesini vermesi sağlanamamıştır.

49. Kulüp yönetimi tarafından Kurumumuza iletilen belgede transferin yapılacağı kulüp tarafından başlatılmasının gerektiği ifade edilmiş, ayrıca sporcunun 12 yaş üstünde olması nedeniyle çocuk olarak değerlendirilemeyeceği nitekim sporcu çocuk diye bir tanımlamanın da bulunmadığı ifade edilmiştir. Bu çerçevede, Kulüp’ün muvakafat belgesi düzenlenmemekteki gerekçeleri ise transfer sistemine uygun davranılmadığı, aile tarafından sabırlı bir şekilde beklenilmediği, kendisinin İdare’nin çeşitli kollarınca sıklıkla arandığı, adı geçen oyuncunun rakip Kulüpte müsabakaya çıkmasının istenmediği şeklinde ifade edilmiştir.

50. Ancak, mezkûr Talimata bakıldığında altyapı liglerindeki transfer işlemi için transfer edilmek istenen kulübün transfer işlemini başlatacağına dair bir hüküm bulunmamaktadır, nitekim ilgili İdarelerden alınan bilgi ve belgeler ile yapılan görüşmelerden de teamülen böyle bir uygulama olduğuna dair bir tespitte yapılmamıştır.

51. Öte yandan, ilgili Kulüp ayrılmak iradesini açık ve net bir şekilde defaetle göstermiş olan sporcuyu ve ailesinin iradesine rağmen Talimat ile kendisine sağlanan hakkı ve onay yetkisini makul gerekçe sunmadan kullanmış ve kullanmaya devam etmektedir. Bu anlamda, Spor Kulübü’nün her ne kadar mülga ve mer’i Talimat hükümleri kapsamında kendisine tanınan yetkiyi kullandığı düşünülecek olsa da mevcut durum ve muvafakat belgesinin düzenlenmemesi işleminin Çocuk Hakları Sözleşmesine, Anayasa’ya ve hakkaniyete aykırı olduğu, bu itibarla muvafakat belgesinin işbu kararda yer alan tespitler ışığında ivedilikle düzenlenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

52. Buraya kadar anlatılanlar özetlenecek olursa; mevcut olayda Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kastamonu Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü ile Türkiye Voleybol Federasyonu Başkanlığı tarafından voleybol sporuna gönül vermiş ve başarılı bir çocuk sporcunun ve sporcu velisinin bir spor kulübü karşısında itiraz, denetim ve hak aramaya ilişkin etkin bir mekanizmanın bulunmadığı veya böyle bir mekanizmanın çalıştırılmadığı, sporcu çocukların spor kulüpleri karşısında bu kulüplerin sübjektif tutum ve davranışına bırakıldığı, spor kulüplerine çocuk sporcu ve veli karşısında tek taraflı ve üstün bir statü kazandırıldığı gibi bir izlenim oluştuğu gözlemlenmektedir.

53. Sonuç olarak, Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın taşra teşkilatının sorumlu olduğu transfer işlemlerinde etkin bir hak arama ve başvuru mekanizmasını çocuğun üstün yararı ilkesi çerçevesinde oluşturması gerektiği bu anlamda taşra teşkilatının işlemlerinde, Yönetmelik’in ‘İtirazlar’ hükmüne göre Komisyonun hangi hal ve şartlarda toplanacağı, Komisyon tarafından değerlendirmelerin nasıl ve hangi kıstaslara göre yapılacağı, Komisyonun vermiş olduğu kararların niteliği ile uygulanmaması halinde tarafların karışılacağı sonuçların bir başka ifadeyle yaptırımın neler olacağı yönünde bir iç düzenleyici işleme ihtiyaç duyulduğu;

53.1. Türkiye Voleybol Federasyonu tarafından hazırlanan Lisans, Vize ve Transfer Talimatı’nın altyapı liglerinde olağan transfer işlemlerinde spor kulüplerine tanınan onay yetkisinin sınırlarının net bir şekilde belirlenmesi, spor kulübünün sportif çıkarı ile sporcunun çıkarları arasındaki makul dengenin sağlanması, bu yapılırken sporcunun yaş kategorisine uygun olarak çocuğun üstün yararı ilkesine dikkat edilmesi, buna göre aranan muvafakat belgesinin verilmesi işlemlerinin bir süreye tabi tutulması, sürenin aşılması ya da makul bir gerekçeye dayanmayan muvafakat vermeme işlemlerinin, ya da spor kulüplerinin transfer işlemlerindeki tutum ve davranışının Disiplin Talimatı uyarınca bir yaptırımının bulunması, mezkûr Talimat’ta yer alan Olağan transferlere ilişkin 10’uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan 2 sezon olan sürenin gözden geçirilmesi yönünde çalışmaların yapılmasının yerinde olacağı;

53.2. Son olarak, Kastamonu Yıldızları Spor Kulübünün mevcut tutum ve davranışının hukukun genel ilkeleri ile hakkaniyete aykırı olduğu bu nedenle söz konusu muvafakat belgesini ivedilikle düzenlemesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

54. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.

55. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idareler tarafından zamanında iletildiği, böylece “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı değerlendirilmiştir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

56. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre, Kamu Denetçiliği Kurumuna dava açma süresi içinde yapılan başvuru işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup anılan Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Bu hükme göre, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede yetkili ve görevli mahkemelerde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜNE,

Başvuruya konu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği’nin ‘İtirazlar’ başlıklı 14’üncü maddesinin taşra teşkilatı açısından kapsamının anlaşılması ve altyapı liglerinde transfer işlemlerine ilişkin etkin bir başvuru mekanizmasının oluşturulabilmesi amacıyla bir iç düzenleyici işlemin hazırlanması yönünde GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI’NA,

Başvuruya konu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Yönetmeliği ile buna bağlı olarak çıkarılan Türkiye Voleybol Federasyonu Sporcu Lisans, Vize ve Transfer Talimatı’nda, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri çerçevesinde, altyapı liglerinde transfer işlemlerine ilişkin etkin bir başvuru mekanizmasının sağlanabilmesi için yukarıda açıklanan öneriler göz önünde bulundurularak gerekli düzenlemelerin yapılması yönünde GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI İLE TÜRKİYE VOLEYBOL FEDERASYONU BAŞKANLIĞINA,

Başvuranın kızının bulunduğu Kastamonu Yıldızları Spor Kulübü’ne yapmış olduğu muvafakat talebinin yerinde olduğu ve kararda verilen tespitler ışığında muvafakat belgesinin düzenlenmesi yönünde KASTAMONU YILDIZLARI SPOR KULÜBÜ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI İLE TÜRKİYE VOLEYBOL FEDERASYONU VE KASTAMONU YILDIZLARI SPOR KULÜBÜ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA ile TÜRKİYE VOLEYBOL FEDERASYONUNA ve KASTAMONU YILDIZLARI SPOR KULÜBÜ BAŞKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Mehmet AKARCA

Kamu Başdenetçisi