Spor ve Hukuk

Kamu Denetçiliği Kurumu’nun sitesinde yayınlanan karar için tıklayınız.

NOT

Başvurucu Yasemin Altıner Akıncı ayrıca Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne başvurmuş (Yasemin Altıner Akıncı / Türkiye, Başvuru No: 9570/23).

Başvurucu Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu’nun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi anlamında gerçek bir mahkeme olmadığını, kurulun tarafsız ve bağımsız olmadığını iddia etmiş.

AİHM’nin devlete gönderdiği soruları okumak için tıklayınız.

KDK KARARI

SAYI : 2023/14321-S.23.22622 
BAŞVURU NO : 2023/6896 
KARAR TARİHİ : 08/11/2023 

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURAN: …

BAŞVURUYA KONU İDARE :

1) TÜRKİYE BEDENSEL ENGELLİLER SPOR FEDERASYONU BAŞKANLIĞI 

2) GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI 

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın uluslararası hakem adaylarının belirlenmesi sürecine ve  Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu tarafından verilen kararın  gerekçeli olmamasına itirazları hakkındadır. 

BAŞVURU TARİHİ : 17/05/2023

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran özetle; Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonunun (TBESF) Oturarak Voleybol branşında 22/01/2017 tarihinde gerek hakem olarak, gerek diğer idari işlemlerle ilgili verilen sorumluluklarda yoğun emek harcadığını, 25/07/2018 tarihinde Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulu (MHGK) Başkanı tarafından arandığını ve World ParaVolley tarafından 27-30 Eylül 2018 tarihlerinde Fransa’da düzenlenecek olan Oturarak Voleybol 1. Kademe Uluslararası Hakem Kursu’na katılım konusunda MHGK tarafından uygun görüldüğünün tarafına bildirildiğini, katılım için gerekli belgeleri süresi içinde ulaştırdığını, ancak ilerleyen günlerde, duyurusu yapılan kursun, 1. kademe değil 2. kademe olduğunun anlaşıldığını, henüz ilk kademe kursunu almayan hakemlerin ikinci aşamaya katılamayacaklarının belirtildiğini, bu nedenle söz konusu kursa katılmasının mümkün olmadığını, o tarihten beri açılacak herhangi başka bir Oturarak Voleybol Uluslararası Hakem Kursu duyurusu için beklediğini, 2020 yılının Mart ayında COVID-19 pandemisi nedeniyle uzunca bir süre branştaki ulusal ve uluslararası etkinliklerde ertelemeler ve iptaller yaşandığını, nihayet 1-11 Temmuz 2021 tarihlerinde Ankara’da Oturarak Voleybol 1. Lig ve Süper Lig Müsabakalarının düzenlendiğini, bu müsabakalarda salonda hazır bulunduğunu ve MHGK tarafından verilen görevlerine çıktığını, bu esnada, Oturarak Voleybol hakemlerinden . ve ’nın bir süre önce MHGK tarafından Uluslararası Hakemliğe aday gösterildiğini ve ParaVolley Europe’a bildirildiklerini sözlü olarak öğrendiğini, konuyla ilgili olarak 14/07/2021 tarihinde, TBESF Yönetim Kurulu Başkanlığına hitaben bir itiraz dilekçesi ve TBESF Başkanlığına hitaben bir bilgi edinme başvurusu yaptığını, dilekçelerinin durumunu öğrenmek için 30/07/2021 tarihinde Federasyon’a uğradığında, bilgi edinme başvurusunun 16/07/2021 tarihinde kayda alındığını ancak itiraz dilekçesinin henüz kayda alınmadığını öğrendiğini, bu eksikliğin giderilmesini istediğini, itiraz dilekçesinin de 30/07/2021 tarihinde kayda alındığını, TBESF Başkanlığından 11/08/2021 tarihinde e-posta ile tarafına ulaştırılan yanıt yazısında, her iki başvurusunun incelendiği ve ortak bir yanıt verildiğinin belirtildiğini, bilgi edinme başvurusunda talep ettiği bilgilerden bazılarının, belgelerden de hiçbirinin tarafına verilmediğini, diğer taraftan, TBESF Yönetim Kurulu Başkanlığına hitaben yazdığı ve Ana Statü gereği Yönetim Kurulunca karara bağlanması gereken başvurusunun ise “Hakemlerle ilgili tüm iş ve işlemler Oturarak Voleybol Merkez Hakem ve Gözlemci Talimatı doğrultusunda yapılmaktadır.” denilerek zımnen reddedildiğini, TBESF Başkanlığının 11/08/2021 tarihli yazısından anlaşılacağı üzere; MHGK’nin kendisine tanınan takdir yetkisini keyfi biçimde kullandığını ve Talimat’ta belirtilen hususları ihlal ederek her bir aday için nesnel kriterlere dayandırılan ayrıntılı bir değerlendirmeyle başarı puanlarını hesaplamadığını ve sonucu tüm adaylara şeffaf bir biçimde paylaşmadığını, uluslararası hakemliğe teklif edilebilecek potansiyele sahip 45 aday arasında gerek Talimat’ta sayılan kriterler, gerekse de idari işlemlerin taşıması gereken “tutarlı idare”, “şeffaflık”, “hesap verebilirlik” ve “etkinlik” gibi ilkeler çerçevesinde işlem yapılmadığını, hâlihazırda bütün kriterleri sağlayarak seçilmiş olmasına rağmen idari usul ve kurallara aykırı bir işlemle yeniden aday belirlenmesi işleminin hukuka aykırı olduğunu, keyfi biçimde tesis edilen bu işlemin iptal edilerek mağduriyetinin giderilmesi amacıyla 20/08/2021 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurduğunu, yapılan değerlendirme sonucunda, idari başvuru yollarının henüz tamamlanmadığı gerekçesiyle öncelikle Tahkim Kurulu Başkanlığınca bir değerlendirme yapılması yönünde bilgi verildiğini, diğer taraftan 17-23 Ekim 2021 tarihlerinde Oturarak Voleybol Kadın/Erkek Avrupa Şampiyonasının Antalya-Kemer’de düzenlendiğini, bununla ilgili olarak, Oturarak Voleybol Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulu (MHGK) Başkanlığının 15/09/2021 tarihinde yaptığı duyuruya istinaden aşı kartını, HES kodunu ve Şampiyona’da görev almak istediğine ilişkin dilekçesini aynı gün MHGK Başkanlığına sunduğunu, Şampiyona’da görevlendirilen hakemlere e-posta ile bildirim yapıldığını ancak tarafına herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, bunun üzerine, MHGK Başkanı ile telefonda görüştüğünü, tarafına neden görev verilmediğini sorduğunda, MHGK’nin takdirinin bu yönde olduğunu ifade ettiğini, aday hakemliğe başladığı günden bu yana Oturarak Voleybol branşında gerek müsabakalarda gerekse de branşla ilgili diğer idari işlerde tarafına verilen tüm görevleri özenle ve özveriyle yerine getirdiğini, bu çerçevede; farklı şehirlerde ve farklı tarihlerde düzenlenen pek çok Oturarak Voleybol 1. Lig ve Süper Lig müsabakasında baş-yardımcı-yazıskor-çizgi hakemi olarak görev aldığını, dönemin MHGK Başkanı ile birlikte “World ParaVolley Oturarak Voleybol Resmi Oyun Kuralları”nı Türkçeye çevirdiğini, Oturarak Voleybol Hakem Seminerinde MHGK tarafından görevlendirildiği konularda sunum yaptığını, düzenlenecek olan bu Şampiyona ile ilgili olarak Federasyon ile ParaVolley Europe arasında imzalanan Sözleşme’nin ilk taslağını Türkçeye çevirerek o dönemki Oturarak Voleybol Teknik Kurul Üyesine teslim ettiğini ve söz konusu Şampiyona konusunda Elektronik Yazı Hakemliğinden sorumlu personel olarak görevlendirilerek ParaVolley Europe’a bildirildiğini, ayrıca, dil belgesinden de anlaşılacağı üzere Kamu Personeli Dil Sınavında İngilizceden 95 puan aldığını, ülkemizin ilk defa ev sahipliği yapacağı böyle bir Şampiyona’nın hem hazırlık aşamasında yaptığı katkılar hem de müsabakalarla ilgili yeterliliğinin dikkate alınmayarak tarafına bu Şampiyona’da görev verilmediğini, dahası ParaVolley Europe’un onayladığı görevinin daha sonra TBESF tarafından hiçbir gerekçe gösterilmeden iptal edildiğini ve yerine başka birisinin görevlendirildiğini, bunun nedeninin, daha önceden uluslararası hakem adayı belirlenmesi süreçleri konusunda yaptığı başvuru nedeniyle TBESF’nin takındığı hasmane tutum olduğunu, bununla ilgili olarak 08/11/2021 tarihinde TBESF Başkanlığına hitaben sunduğu itiraz dilekçesine yanıt dahi verilmemesinin bu hasmane tutumun göstergesi olduğunu, TBESF Başkanlığının resmi internet sayfasında yaptığı duyuruya göre, bu şampiyonaya 24 Türk hakemin katılım sağladığını, bu Şampiyona için belki de emeği en çok geçen hakemlerden biri olduğunu, Buna karşın TBESF Başkanlığının başvurusuna yanıt dahi vermeyerek keyfi tutumunu sürdürdüğünü, bu süreçte yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi amacıyla 09/12/2021 tarihinde Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu Başkanlığına başvurduğunu, Tahkim Kurulunun mevzuatta öngörülen süreyi çok aşan değerlendirme sürecinde; konu hakkında tek yetkili organ olan TBESF Yönetim Kurulunun ortada bir kararının olmadığının anlaşıldığını, 14/07/2021 tarihli dilekçesi üzerine alınması gereken TBESF Yönetim Kurulu kararının, neredeyse bir yıl sonra alındığını ve 25/05/2022 tarihli ve sayılı yazı ile Tahkim Kurulu Başkanlığına bildirildiğini, TBESF Yönetim Kurulunun usule ve hukuka aykırı bu kararında yer alan bazı yanlış/yanıltıcı hususlarla ilgili olarak 01/07/2022 tarihinde Tahkim Kurulu Başkanlığına ek beyanda bulunduğunu, ancak 06/09/2022 tarihinde tarafına posta yoluyla tebliğ edilen Tahkim Kurulunun … no.lu kararı ile itirazının reddedildiğini ve yatırdığı başvuru ücretinin Gençlik ve Spor Bakanlığına irat kaydedilmesine hükmolunduğunu, Tahkim Kurulunun anılan kararına, 14/09/2022 tarihli dilekçesi ile itiraz ederek karar düzeltme talebinde bulunduğunu, ancak Tahkim Kurulunun karar düzeltme talebini oy birliği ile reddettiğini, yine bu ret kararının da, itiraz ettiği hususlar tartışılmadan ve gerekçelendirme yapılmadan alındığını, bu bağlamda, Uluslararası Hakemliğe teklif edilebilecek 45 aday arasında gerek Talimat’ta sayılan kriterler, gerekse de idari işlemlerin taşıması gereken “tutarlı idare”, “şeffaflık”, “hesap verebilirlik”, “etkinlik”, “gerekçeli karar” gibi ilkeler çerçevesinde işlem yapılmadığı gibi hâlihazırda bütün kriterleri sağlayarak seçilmiş olmasına rağmen idari usul ve kurallara aykırı bir şekilde başka adayların belirlenmesi işleminin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek yeniden uluslararası hakem adaylığına seçilmesi yoluyla mağduriyetinin giderilmesini, Tahkim Kuruluna yatırmış olduğu başvuru ücretinin güncel başvuru ücreti üzerinden tarafına ödenmesini ve sonuçla ilgili tarafına yazılı bilgi verilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısı üzerine, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Başkanlığının 08/11/2021 tarihli ve … sayılı yazısında özetle;

2.1. Merkez Hakem Kurulunun itiraza konu uluslararası aday hakemliğe teklif edilen adaylarını, mevzuatta belirtilmiş kriterlere dayanılarak, uluslararası aday hakemliğe teklif edilebilecek potansiyele sahip adaylar arasından, hakkında sahip olunan bilgi arşivi ve kurul üyelerinin şahsi kanaatleri çerçevesinde, ortak bir kararla ve mevzuat hükümleri çerçevesinde takdir yetkisini kullanarak, teklif edilebilecek potansiyele sahip hakemler içerisinden kontenjan sayısına uyumlu en uygun adayları ortak kararla belirlediği,

2.2. Ülkemizdeki faal spor federasyonlarının hakem talimatları içerisinde yer alan, uluslararası hakemliğe terfi hükümleri incelendiğinde, Federasyonun mevcut hükümleri ile büyük oranda paralellik arz ettiğinin görüldüğü, bu çerçevede, her bir federasyon tarafından kendi merkez hakem kurullarına ve yönetim kurullarına tanınmış yetkiler çerçevesinde bir değerlendirme yapıldığı,

2.3. Başvuranın Federasyonlarındaki görevinin yanı sıra yürütmekte olduğu iki faal dalın daha mevcut olduğu, bu dalların hakem talimatlarının da Federasyonlarındaki uygulamalara benzer oranda, hakem kurullarına takdir hakkı bıraktığını,

2.4. Başvuranın Merkez Hakem Kuruluna dayanan takdir hakkının keyfi biçimde kullanıldığını iddia etmesine kaynak teşkil edecek anlamlı savlarının bulunmadığı, Merkez Hakem Kurulunun, üyelerin ortak iradesinden doğan ve kendi aralarında tartışılarak alınan bir kararı, Federasyon Yönetim Kuruluna sunduğu, burada da yine ortak irade ile bir karar alındığı,

2.5. Bu süreçte bir keyfiyet aramanın, bu değerlendirme sürecinde ve yılların bilgi birikimi ve spor deneyimine sahip ilgili kurul üyelerinin iradesini hiçe sayan bir yaklaşım olduğu, üstelik mezkur mevzuat hükümleri ile hiçbir çelişki bulunmazken, sınırları belli olmayan bir nesnellik iddiası ile hukuken uygun bir fiilin temelinin zayıflatılmaya ve dahi talimata aykırı davranıldığı iddiasında bulunmaya çalışıldığı, nesnelliğin nerede başlayıp nerede bittiğinin muğlak bırakıldığı, örneğin, adı geçenin faal olarak görev aldığı müsabakaları izleyen ve performans değerlendirmesini yapanların da aynı kurul üyeleri olduğu, bu değerlendirmenin, aynı üyelerin yine yıllara uzanan deneyimi ve kural bilgisi ile yapıldığı, burada yapılan gözlemlerin, hakemlerin ulusal ya da uluslararası terfilerine ve müteakip müsabakalarda alacakları görevlere temel teşkil ettiği, Hakem Kurulunun her türlü değerlendirmesini, nesnel olmaktan uzak varsaymanın aynı kurul üyelerinin müsabaka görevlerini ifa ederken kullandıkları takdir haklarını da tartışmaya açacağı ki bunun sonunun olmadığı,

2.6. Merkez Hakem Kurulu görevine atanan üyelerin, bu takdir hakkını layıkıyla kullanacaklarına kanaat getirildiği için Federasyon tarafından bu göreve layık görüldüğü, bu hususta bir aksaklık görülmesi halinde, Federasyonun kurul üyelerini değiştirme hakkı ve gücünü haiz olduğu,

2.7. Kamu Denetçiliği Kurumunun, ilgili kurul yetkilerinin “nesnel, şeffaf, hukuken ölçülebilir/denetlenebilir” olarak uygulanmasını sağlayacak şekilde Federasyonlarına bir çalışma yürütülüp yürütülemeyeceğini ve konunun dostane çözüme kavuşup kavuşamayacağını sormakta olduğu, Federasyonun ilgili hakem talimatı, mevcut hükümleri ile uluslararası hakem adaylarının değerlendirilmesine ilişkin ihtiyaca cevap verdiğinden ve pek çok federasyonun konuya ilişkin mevzuatlarından daha açık olduğundan, bu aşamada yeniden bir mevzuat tanımlama ihtiyacına gerek bulunmadığının değerlendirildiği, Kurumun önermiş olduğu “dostane çözüm” şeklinin, başvuranın haksız itham ve varsayımlarının, Federasyonlarınca kabulünden ve bu çerçevede başvuranı uluslararası hakemliğe aday göstermekten dışında bir çözümü bulunup bulunmadığının bilinmediği, bu yöntemin, MHK ve Federasyon iradeleri çerçevesinde değerlendirilebileceği,

2.8. Halihazırda aday gösterilen hakemlerin statülerinin iptalinin talep edildiği, bu durumun mevcut statülerini hak etmiş oldukları Kurulları ve Federasyonları tarafından değerlendirilmiş olan adayların mağduriyetine yol açacağı, başvuranın öncelikle kendince uygun gördüğü bir yöntemi varsaydığı ve açılacak hakem kursunun, tüm mevcut hakemlere ilanen duyurulması gibi bir yöntemi, şeffaf bir aday belirleme süreci olarak sunduğu, bu yöntemin doğru ve gerçekçi olmadığı, zira böyle bir kursun muhatabı tüm hakemler olmadığı için, bu kursa katılma yeterliliğini sağlayan hakemlere Merkez Hakem Kurulunca bildirim yapılmakta olduğu,

2.9. World Para Volley’in bir rutin uygulama olarak adaylara açık çağrı yapmadığı, kurs bilgilerini ve duyurusunu federasyonlara ilettiği, açık çağrı yapılması halinde, kendi web sayfasında yayımladığı, bu yıl açılan kursun bir istisna olarak daha önce salgın nedeniyle yapılamayan kurs yerine açıldığı için, bir önceki adaylara doğrudan bildirim ile duyurulduğu, Kurulun ve Federasyonun yeni aday bildirmediği,

2.10. Adaylar belirtilen nitelikleri taşıdıkları için daha önceden seçildiği ve bildirildiği, adayların gidecekleri kursun, salgın nedeniyle gerçekleşmediği, 2021 yılında açılan kursa ise adayların doğrudan (ayrı bir seçim sürecine tabi tutulmadan ) davet edildiği,

2.11. Adı geçen hakemlerin, uluslararası hakem olarak aday gösterilebilecek klasmanda olduğu,

2.12. Hakemlik değerlendirmelerinin dünyanın her yerinde bu ve benzeri şekilde yapılmakta olup konunun salt mekanik ölçütlere indirgendiği ve hakemin kişilik özelliklerinden temsil kabiliyetine, sosyal ilişkilerinden ifade becerisine kadar farklı özelliklerin sürecin dışında bırakıldığı bir modelin bulunmadığı, yalnız yabancı dil bilmelerinin de yeterli olmayacağı,

2.13. Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulabilmesi için, 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan başvuru yollarının tüketilmesi gerekli olduğundan başvuranın Spor Tahkim Kuruluna başvurmadan doğrudan müracaat etmesinin usulen yanlış olduğu, belirtilerek ilgili belgeler sunulmuştur.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları:

“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […]”

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrası:

“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”

5. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu’nun ek 9’uncu maddesi:

“… (Değişik yedinci fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulu yedi asıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder. Üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin ise spor alanında bilimsel çalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibi kişiler olmaları şarttır. Üyeler Gençlik ve Spor Bakanlığının onayı ile dört yıl için görevlendirilir. Hâkim ve savcılar ile bu meslekten sayılanlar hâkimlik teminatı esasları gözetilerek ve yetkili kurulların onayı alınmak suretiyle Tahkim Kurulunda görev alabilirler. Üyeler kendi aralarından bir başkan seçerler. Tahkim Kurulu tarafından verilen kararlar kesindir.

(Değişik sekizinci fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulu, federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflarla, federasyonlarca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek sonuçlandırır. Tahkim Kurulu; itiraz üzerine Gençlik ve Spor Bakanlığı ile federasyonlar ve federasyonların birbirleri arasında çıkacak ihtilafları inceleyerek sonuçlandırır.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) (Değişik dokuzuncu fıkra:22/4/2022-7405/49 md.) Tahkim Kurulu, federasyon başkanı ile yönetim, disiplin ve denetim kurulu üyelerinin, spor ahlakına ve disiplinine aykırı davranışlarının tespiti hâlinde Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından Merkez Spor Disiplin Kuruluna sevk edilmeleri sonucunda, Merkez Spor Disiplin Kurulunca verilecek kararlara karşı, ilgililerin itirazı üzerine karar verir. (Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.)

(Değişik onuncu fıkra:22/4/2022-7405/49 md.) Tahkim Kurulu, görevinde bağımsız ve tarafsızdır. Üyeler, istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça, yerlerine yenisi görevlendirilemez. Tahkim Kurulu, Bakanlık spor disiplin kurulları, ulusal veya uluslararası spor federasyonlarının disiplin kurullarından son beş yıl içinde bir defada altı ay veya toplamda bir yıl hak mahrumiyeti cezası almış olanlar ile kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile; Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörün finansmanı, kaçakçılık, nefret ve ayırımcılık, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, fuhuş, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın almak, kabul etmek veya bulundurmak ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmak, şike veya teşvik primi, kanuna aykırı olarak spor müsabakalarına dayalı bahis ve şans oyunlarını oynatma, oynatılmasına yer ve imkân sağlama, reklamını yapma, para nakline aracılık etme veya Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanununun 20 nci maddesine muhalefet etme suçlarından mahkûm olanlar Tahkim Kurulu üyesi olamaz.

(Ek fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.; Değişik onbirinci fıkra: 29/3/2011-6215/10 md.) Tahkim Kurulu, Merkez Spor Disiplin Kurulu ile Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu üyelerine bir ayda dört toplantıyı geçmemek üzere, görev yapılan her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlar bakımından (5.000), bulunmayanlar bakımından (6.000) gösterge rakamının Devlet memuruna uygulanan aylık katsayıyla çarpımı sonucunda bulunulacak miktarı geçmemek üzere huzur ücreti ödenir. Tahkim Kurulu, Merkez Spor Disiplin Kurulu ile Sportif Değerlendirme ve Geliştirme Kurulu tarafından görevlendirilen bilirkişi ve uzmanların ücretleri Gençlik ve Spor Bakanlığınca karşılanır.(1)

(Ek on ikinci fıkra: 27/5/2007-5674/2 md.) Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usûl ve esasları ile üyelere verilecek huzur ücretinin miktarı Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle belirlenir.…”

5.1. “Tahkim Kurulunun çalışma usul ve esasları” başlıklı ek 9/A maddesi:

(Ek: 29/3/2011-6215/11 md.)

Tahkim Kurulu, en az beş üyenin katılımıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar alır. Oyların eşitliği halinde Başkanın kullandığı oyun tarafı çoğunluk sayılır.

Kurulun görev alanına giren konularda başvurular, ilgili kişiler ile kulüp başkanları veya yetkili kılınan idarecileri tarafından, Tahkim Kurulu Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçeyle yapılır. Dilekçeler, doğrudan Kurula verilebileceği gibi posta ile de iadeli taahhütlü gönderilebilir. Başvuruların teslim veya postaya verilişi, başvuru tarihi olarak kabul edilir. Kurula başvuru ücreti; sporcular için (2.000) gösterge, diğer başvurularda ise (4.000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutardaki meblağ, Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesine özel gelir kaydedilir. İtirazın kabulü halinde başvuru ücretleri iade edilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından yürütülür. Kurul ihtiyaçları için her yıl Gençlik ve Spor Bakanlığı bütçesine gerekli ödenek konulur.

Kurula başvuru süresi, federasyon yönetim kurulu kararı ile disiplin veya ceza kurulu kararının yazılı bildiriminden itibaren on gündür. Başvuru sahibi dilekçesinde; tarafları, konuyu, hukuki sebepler ile dayanılan delilleri ve taleplerini belirtmek zorundadır. Başvuru tarihinden itibaren en geç beş gün içerisinde başvuru ücreti ile diğer giderlerin yatırıldığına ilişkin makbuzun ibraz edilmemesi halinde itiraz yapılmamış sayılır. Başvuru dilekçeleri, Kurul evrakına kayıt sırasına göre ve varsa ivedilik durumları da dikkate alınarak incelenir. Başkanın uygun görmesi halinde bir üye dosyayı; görev, merci atlanması, ehliyet, menfaat, süre aşımı konularında ve esastan inceleyerek görüşünü en geç beş gün içinde bildirir. Başkan, Kurul üyesi olmayan ancak konusunda uzman kişi veya kişileri ücretini de belirlemek suretiyle bilirkişi olarak görevlendirebilir.

Kurul, merci atlanması halinde dilekçeyi gerekli işlem için ilgili yere gönderir ve başvuru sahibine de bildirimde bulunur. İlk incelemede herhangi bir aykırılık görülmemesi halinde veya biçimsel eksikliklerin giderilmesi üzerine dilekçe, karşı tarafa ve ihbarı gerekli görülen diğer kişilere tebliğ olunur. Karşı taraf, tebliğ tarihinden itibaren en geç on gün içinde cevap dilekçesini vermek zorundadır. Dilekçede, maddî ve hukukî açıklamalar ile deliller ve talepler yer alır ve bunlara ilişkin belgeler eklenir.

Tamamlanan dosya, dosyayı inceleyen üyenin düşüncesi veya bilirkişi raporu ile birlikte Kurula sevk edilir. Kurul, incelemesini evrak üzerinde yapabileceği gibi tarafların sözlü açıklamalarına da başvurabilir.

Kurula başvuru icra ve infazı durdurmaz. Ancak; Kurul, ivedi durumlarda, ilgilinin talepte bulunması koşuluyla, başvuru veya itiraz konusu kararda hukuka açıkça aykırılık bulunması halinde ve yargılamanın seyrini dikkate alarak, icra veya infazın durdurulmasına karar verebilir. Kurul, haklı ve gerektirici nedenlerin bulunması halinde ihtilafla doğrudan ilgili konularda ihtiyati tedbir kararı verebilir.

Kurul kararını; kanun, ulusal ve uluslararası federasyonların kuralları, kanunların usule ilişkin hükümleri ile dosya münderecatı, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü delile göre adalet ve nasafet esasları dairesinde tesis eder. Zorunlu haller dışında sportif faaliyetlere ilişkin iş ve işlemlerde en geç on iş günü, diğer hususlarda ise en geç üç ay içerisinde kararını verir. Kurul; itirazın reddine, kabulüne veya itiraz konusu kararın değiştirilerek karara bağlanmasına hükmedebilir. Kararlar gerekçeli olur. Varsa muhalefet şerhleri eklenir.

Kısa karar, ilgiliye ve federasyon başkanlığına faks ve internet üzerinden derhal bildirilir ve federasyon ile ilgililer tarafından uygulanmaya başlanır. Gerekçeli karar daha sonra tebliğ olunur. Kararlar, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesi hükmü uyarınca ilam mahiyetinde sayılır.

Taraflar, kararın tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde verilen karara karşı karar düzeltme yoluna başvurabilirler. 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun kararların açıklanması, maddî hataların düzeltilmesi veya yargılamanın yenilenmesi halleri dışında Kurul aynı konuda tekrar karar veremez.”

6. 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasının (n) bendi:

“Spor federasyonu: Spor dalı ile ilgili faaliyetleri yürütmek üzere kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan, organları seçimle gelen ve idari ve mali özerkliğe sahip federasyonları”

7. “Diğer kurulların oluşumu” başlıklı 36’ncı maddesi:

“Bu Kanunda belirtilmeyen ve spor federasyonu tarafından oluşturulacak diğer kurulların oluşumu, çalışma usul ve esasları talimatla belirlenir.”

7.1. “Spor federasyonunun görev ve yetkileri” başlıklı 38’inci maddesi:

(1) Spor federasyonunun görev ve yetkileri şunlardır:

a) Spor dalı ile ilgili faaliyetleri ulusal ve uluslararası kurallara göre yürütmek.

b) Spor dalının gelişmesini, her yaş grubunda yapılmasını ve ülke genelinde yaygınlaşmasını sağlamak.

c) Ulusal ve uluslararası düzeyde performans sporcusu yetiştirmek amacıyla Bakanlıkla koordineli bir şekilde altyapıya yönelik olarak gerekli çalışmaları yürütmek.

ç) Sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak.

d) Spor federasyonunu teşkilatlandırmak.

e) Spor federasyonunu uluslararası faaliyetlerde temsil etmek.

f) Tahkim Kurulu kararlarını uygulamak.

g) Yıllık ve dört yıllık stratejik plan hazırlamak.

ğ) Bakanlık bilişim sistemlerini kullanmak.

h) Kendisine bağlı spor dallarında spor kulüpleri ve spor anonim şirketlerini sportif yönden denetlemek.

ı) Yönetmelikle belirlenen diğer görevleri yapmak.”

8. 28/01/2012 tarihli ve 28187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu Yönetmeliği’nin “Karar” başlıklı 14’üncü maddesi:

“(1) Kurul, kararını; 3289 sayılı Kanun, ilgili diğer mevzuat, ulusal ve uluslararası federasyonların kuralları, kanunların usule ilişkin hükümleri ile dosya münderecatı, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü delile göre adalet ve nasafet esasları dairesinde tesis eder.

(2) Kurul; zorunlu haller dışında, sportif faaliyetlere ilişkin iş ve işlemlerde en geç on iş günü, diğer hususlarda ise en geç üç ay içerisinde kararını verir.

(3) Kurul; kararında, başvuru ücreti ile yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin kimin üzerinde ve ne miktarda kalacağına hükmeder.

(4) Kararlar gerekçeli olur, varsa muhalefet şerhleri eklenir.

(5) Karar, Başkanın görevlendireceği ve çoğunluğa mensup üye tarafından yazılır ve toplantıya katılanlar tarafından imzalanır.

(6) Kısa karar, ilgiliye ve federasyon başkanlığına faks ve internet üzerinden derhal bildirilir ve federasyon ile ilgililer tarafından uygulanmaya başlanır. Gerekçeli karar daha sonra tebliğ olunur.

(7) Kararlar, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesi hükmü uyarınca ilam mahiyetinde sayılır.”

8.1. “Kararların sonucu” başlıklı 15’inci maddesi:

“(1) Taraflar, kararın tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde verilen karara karşı Kurula karar düzeltme talebinde bulunabilirler.

(2) Kurul, 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun kararların açıklanması, maddi hataların düzeltilmesi veya yargılamanın yenilenmesi halleri dışında aynı konuda tekrar karar veremez.

(3) Kurul tarafından spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin olarak verilen kararlar kesin olup, bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.”

9. 01/10/2014 tarihli ve 29136 (mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Ana Statüsü’nün “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi:

“Bu Ana Statünün amacı, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonunun teşkilatı, genel kurulunun oluşumu, toplanması, yönetim, denetim ve disiplin kurullarının çalışmaları ile görev, yetki ve sorumluluklarına ilişkin usul ve esaslarını düzenlemektir.”

9.1. “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesi:

“Bu Ana Statü, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu genel kurulu, yönetim kurulu, denetleme kurulu, disiplin kurulu ile diğer kurulları, Federasyon Başkanını, ilgili kulüp, sporcu, antrenör, teknik direktör, hakem, idareci, menajer, gözlemci, temsilci ve benzeri spor elemanları ile bunların katıldığı yurt içi ve yurt dışı tüm faaliyetleri kapsar.”

9.2. “Federasyonun görev ve yetkileri” başlıklı 6’ncı maddesi:

“Federasyonun görev ve yetkileri şunlardır: a) Federasyon bünyesinde faaliyetleri süren spor dallarının ülke düzeyinde dengeli bir şekilde yayılıp gelişmesini sağlamak, bu konularda her türlü düzenlemeyi yapmak, kararlar almak ve uygulamak. b) IPC, IWBF ve üyesi olunan uluslararası federasyonlar tarafından konulan ve uygulanan uluslararası kuralların ve her türlü talimatın uygulanmasını sağlamak ve Federasyon çatısı altında faaliyet gösteren spor dallarında yurt dışında Türkiye’yi temsil etmek. c) Federasyon bünyesindeki spor dalları ile ilgili olarak yurt dışı ve yurt içindeki gelişmeleri izlemek, karşılıklı ilişki, müsabaka, çalışma ve diğer faaliyetleri programlamak. ç) Antrenörler yetiştirilmesini ve eğitilmesini sağlamak, başarılı olanların belgelerini düzenleyip tescillerini yapmak, bunların çalışmalarını sürekli izlemek. d) Ülke içinde müsabakalar düzenlemek, ülke içinde düzenlenen tüm müsabakaların devamlılığını sağlamak, hakem, temsilci ve gözlemci atamasını yapmak. e) Federasyon bünyesinde yer alan spor dallarındaki yurt dışı gelişmeleri ve yenilikleri izlemek, yeni bilgilerden ülke içinde daha çok kişinin yararlanmasını sağlamak, spor dalı ile ilgili uluslararası federasyonlara üyelik başvurusunda bulunmak, uluslararası federasyonun mevzuatını tercüme etmek ve yayımlamak, federasyonun mevzuatını uluslararası mevzuata uygun hale getirmek. Uluslararası ilişkileri geliştirecek çalışmaları yürütmek. f) Federasyon bünyesinde yer alan spor dallarında kullanılan malzemelerin standartlarını uluslararası kurallara göre tespit ederek, bunların yurt içinde veya yurt dışında yaptırılmasını veya temin edilmesini sağlamak. g) Kulüpler, il müdürlükleri, il temsilcileri, kamu kurum ve kuruluşları ile yerel yönetimlerle işbirliği yapmak, bunlar arasında doğabilecek uyuşmazlıkları çözümlemek. ğ) Uluslararası federasyonların izni ile uluslararası kurs, seminer, panel, sempozyum ve spor organizasyonları düzenlemek. h) Uluslararası müsabakalara iştirak edecek olan sporcular, menajer, antrenör, yardımcı antrenör, masör, doktor, istatistikçi ve benzeri elemanlardan oluşan milli takımları ve teknik kadroyu seçmek, seçilen takımları müsabakalara hazırlamak, yabancı ülkelerde yaşayan yetenekli Türk uyruklu sporcuları Türk Milli takımlarına kazandırmak. ı) Federasyon bünyesinde yer alan spor dallarında müsabakalar düzenlemek, bunların talimatlarını hazırlamak ve uygulamak. i) Sonuçlara göre başarılı sporcuların takibini yapmak ve sporcuların yetişmesi için gerekli tedbirleri almak. j) Her spor dalında lisanslı sporcular için, eğitim ve hazırlık kampları açmak, ulusal sporcu taraması yaparak genç yetenekleri spora kazandırmak. k) Spor dalları ile ilgili arşiv ve istatistiki çalışmalar yapmak, eğitici film, slayt ve broşür hazırlayarak bu konuda basın ve televizyon kuruluşlarıyla işbirliği yapmak. l) Spor dalları için uygulanacak sistemleri belirlemek ve uygulanmasını sağlamak. m) İllerdeki spor dalı temsilcileri ile koordinasyon kurmak, toplantılar yaparak gelişmelerle ilgili bilgileri aktarmak, fikir alışverişinde bulunmak. n) Bedensel engelliler ile ilgili olarak yurt içinde faaliyet gösteren eğitim kurumları ile diğer kamu ve özel kuruluşlarla ortak programlar ve bilimsel araştırmalar yapmak. o) Sporcuların lisans, tescil, vize ve transfer işlemlerini yapmak, sporcu bilgi bankası oluşturmak. ö) Bedensel engelliler spor dallarındaki gelişme ve başarıları kamuoyuna duyurmak için yayın çıkarmak, spor şölenleri, gece ve yemekler organize etmek, uluslararası dostluk turnuvaları düzenlemek, müsabaka amacıyla yabancı ülke takımlarını yurda davet etmek. p) Sporcu sağlığı ile ilgili konularda gerekli önlemleri almak. r) Federasyonun il temsilciliklerini kurmak. s) Tahkim Kurulu kararlarını uygulamak. ş) Federasyonun yıllık ve dört yıllık master ve stratejik planını, performans programını içeren taahhütnameyi Bakana sunmak.”

9.3. “Yan kurullar” başlıklı 17’nci maddesi:

“ Federasyon yan kurullarının oluşumu, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esasları yönetim kurulu tarafından hazırlanan talimatlarla belirlenir.”

10. Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatı’nın “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinin (g) fıkrası:

“g) Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulu (MHGK): Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonuna bağlı olarak oluşturulan ve ülke genelindeki oturarak voleybol hakemlerinden, hakem gözlemcilerinden, hakem eğitimcilerinden, Danışma Kurulu, Alt Kurullar ve tüm teknik konulardan sorumlu olan kurulu,”

10.1. “Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulu (MHGK)” başlıklı 6’ncı maddesi:

“MHGK nın kuruluşu;

6.1. MHGK, Federasyon Başkanının MHGK Başkanlığına atadığı kişi tarafından hazırlanarak kendisinin görüşüne sunulan (Kurul Başkanı dahil) en fazla 5 (beş) üyeden oluşur ve Federasyon Başkanının önerisi üzerine Yönetim Kurulunun kararı ile kurulur,

6.2. MHGK’ ye seçilecek üyeler 7. maddede belirtilen niteliklere sahip olmalıdırlar,

6.3. Üyelerden birinin herhangi bir sebeple görevden ayrılması veya Federasyon Yönetim Kurulu tarafından görevden alınması halinde ayrılan üyenin görev süresini tamamlamak üzere işbu madde hükümlerine uygun olarak yeni bir üye atanır,

6.4. MHGK, ilk toplantısında aralarından bir Genel Sekreter seçer. MHGK Başkanı ihtiyaç halinde kurul üyelerine, görev alanlarını belirleyerek özel görev ve sorumluluklar verebilir.”

10.2. “Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları” başlıklı 9’uncu maddesi:

“9.1. Uluslararası seviyede resmi ve özel müsabakalar ile yurt içinde Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu tarafından düzenlenen resmî ve özel müsabakalarda görev yapacak; baş, yardımcı, yazı, skor ve çizgi hakemlerini, hakem gözlemcilerini ve gerektiğinde ParaVolley Europe müsabakalarında yedek hakemleri atamak,

9.8. Hakemlerin, hakem gözlemcilerinin, hakem eğitimcilerinin ve İl Temsilcilerinin istek ve şikâyetlerini inceleyerek cevaplandırmak,

9.10. Hakemlerin maç yönetimlerinde görülen noksanlıklarla ilgili olarak eğitici nitelikte sözlü ve yazılı değerlendirmelerde bulunmak, hakem gözlemcisi tarafından düzenlenen Hakem Değerlendirme Formu’nun bir suretinin hakemlere ulaştırılmasını / verilmesini sağlamak, sezon başlarında ne tür hakem ve müsabaka değerlendirme formunun hangi müsabakalar için düzenleneceğini kararlaştırarak ilgililere duyurmak, 

9.14. World ParaVolley ve ParaVolley Europe yayınlarını takip ederek gerekli bilgi ve dokümanları hakemlere, hakem gözlemcilerine ve hakem eğitimcilerine iletmek,

9.18. World ParaVolley, ParaVolley Europe ve Federasyonun düzenleyeceği seminerlere katılacak hakemleri, hakem gözlemcilerini ve hakem eğitimcilerini tespit etmek ve katılımlarını sağlamak,

9.20. Gerektiğinde uluslararası seviyede kurs ve geliştirme seminerleri açılması ve yabancı eğitimci çağırılması, yabancı ülkelerde açılan geliştirme seminerlerine hakem ve hakem eğitimcileri gönderilmesi hususunu TBESF Yönetim Kurulunun bilgi ve onayına sunmak,

9.22. MHGK’ mn teşkilatlanma, çalışma prensipleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili bu Talimatta gerekecek değişiklikleri hazırlamak ve TBESF Yönetim Kurulunun onayına sunmak,

9.23. Hakemlerin, hakem gözlemcilerinin ve hakem eğitimcilerinin geliştirilmesi, gerektiğinde klasman ve unvanlara ayrılması, hakemlik ve gözlemcilik şartlarının belirlenmesi ile ilgili değişiklik yapmak ve TBESF Yönetim Kurulunun onayına sunmak,

9.24. Sezon başlarında düzenlenecek eğitim ve gelişim seminerlerine katılacak olan hakem, hakem gözlemcilerinin ve hakem eğitimcilerinin isimlerini belirlemek ve seminer sonrasında gerekirse sınav yaparak hakem ve hakem gözlemcilerini klasmanlara ayırmak ve Federasyon Yönetim Kurulunun onayını müteakip o sezon görev alacakları yayınlamak,

9.27. Hakem, hakem gözlemcileri ve hakem eğitimcilerinin eğitimlerine yönelik plan ve programlarını hazırlamak, görev kriterlerini belirlemek,

9.28. Hakemler, hakem gözlemcileri ve hakem eğitimcileriyle ilgili tüm kişisel bilgi, eğitim ve ölçme değerlendirmelerine yönelik verileri tutmak,

9.29. Hakem ve Gözlemci Bilgi Formlarını düzenleyerek her hakem ve hakem gözlemcisine ait özlük işleri ile ilgili bilgileri içeren bir dosya tutmak,

9.30. Yukarıda belirtilen görevlerin yerine getirilmesine yardımcı olmak amacıyla Federasyon Yönetim Kurulunun onayını alarak alt kurullar kurmak.

9.31.Hakem, hakem gözlemcileri ve hakem eğitimcilerinin eğitimi ve sınavlarında kullanılmak üzere gerekirse TBESF Oturarak Voleybol Eğitim Kurulu ile işbirliği yaparak soru bankası oluşturmak.”

10.3. “Hakemlerin Görevlendirilmeleri” başlıklı 19’uncu maddesi:

“Hakemlerin görevlendirilme esasları şunlardır;

19.1. Aday, İl, Ulusal Aday, Ulusal, Uluslararası Aday, Uluslararası ve World ParaVolley hakemleri resmi ve özel statülü müsabakalarda görev yapabilirler,

19.2. Aday Hakemlerden MHGK tarafından uygun görülenler, Ulusal maçlarda her türlü görevi ve Uluslararası maçlarda yazı, skor ve çizgi hakemi olarak görev yapabilirler,

19.3. İl, Ulusal Aday ve Ulusal Hakemlerden MHGK tarafından uygun görülenler, Ulusal ve Uluslararası maçlarda her türlü görevi yapabilirler, 19.4. Uluslararası Aday, Uluslararası ve WorldParaVolley Hakemleri; her tür müsabakada görev alabilirler.”

10.4. “Uluslararası Aday Hakem Bildirimi” başlıklı 20’nci maddesi:

“MHGK tarafından World ParaVolley kriterlerine göre Oturarak Voleybol İl ve Ulusal hakemleri arasından 33.3.Madde hükümleri çerçevesinde seçilerek Yönetim Kuruluna önerilen hakemlerden uygun bulunanlar, Federasyon tarafından uluslararası aday hakemlik için World ParaVolley ve ParaVolley Europe’ye bildirilirler.”

10.5. “Hakemlik Derecelerinin Yükseltilmesi” başlıklı 33’üncü maddesi:

“[…] 33.3. Uluslararası Hakemliğe Aday Gösterilme;

World ParaVolley tarafından Uluslararası Aday hakem kursu açılacağı bildirildiğinde; MHGK en üst ligde müsabaka yöneten Oturarak Voleybol il ve ulusal hakemleri arasından ülkeye tanınan kontenjan çerçevesinde adaylarını belirler.

Uluslararası Aday hakemler yukarıdaki World ParaVolley kuralına ilaveten aşağıdaki niteliklere de sahip olmalıdırlar:

33.3.1. Yurt dışı temaslarda ülkemizi en iyi şekilde temsil edebilecek niteliklere sahip olmak,

33.3.2. World ParaVolley tarafından belirlenen dillerden birini bilmek ve gerek görülmesi halinde MHGK tarafından düzenlenecek yabancı dil sınavında başarılı olmak,

33.3.3. Uluslararası Federasyonca belirlenen yaş sınırını aşmamış olmak. 25 (yirmi beş) yaşından küçük olmamak ve 41 (kırk bir) yaşından gün almamış olmak. Yukarıda belirtilen şartları taşıyanlar; başarı derecesine ve verilen kontenjana göre Uluslararası kursa gönderilirler. Uluslararası kursta başarı gösterenler Uluslararası Aday Hakem olurlar. Adaylık süresince World ParaVolley adına ParaVolley Europe tarafından yapılan müsabakalarda saha denemelerinde başarılı olanlar, World ParaVolley tarafından Uluslararası Hakemliğe yükseltilirler.”

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen ret kısmen kabulü gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

12. Başvuran, uluslararası hakem adaylarının belirlenmesinde idarenin takdir yetkisini sınırlarını aşacak biçimde kullandığını, takdir yetkisini nesnel kriterlere dayandırmadığını, şeffaflık ilkesine aykırı davrandığını, şikâyetlerini Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kuruluna taşıdığını, Gençlik ve Spor Bakanlığı Tahkim Kurulu tarafından itiraz ettiği hususlar tartışılmadan ve gerekçelendirme yapılmadan başvurusunun reddedildiğini ileri sürmektedir.

13. Başvuranın şikâyetine ilişkin Kurumumuza ilk başvurusunu 20/08/2021 tarihinde yaptığı, başvuru hakkında inceleme ve araştırma sürecinde, dostane çözüm yoluna öncelik verilerek Kurumumuzun 09/09/2021 tarihli ve … sayılı yazısı ile Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Başkanlığından başvuruya ilişkin bilgi, belge ve açıklamaların istendiği, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Başkanlığının 08/11/2021 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında, dostane çözüm yoluna gidilemeyeceği belirtilerek başvuranın Tahkim Kuruluna başvurusunun bulunmaması nedeniyle idari başvuru yollarının tüketilmediğinin hatırlatıldığı, bunun üzerine başvuranla iletişime geçilerek tarafına bilgi verildiği, başvuranın 08/12/2021 tarih ve … kayıt numarasıyla Tahkim Kurulu Başkanlığına başvuruda bulunduğunu bildirmesi üzerine başvurusunun 13/12/2021 tarihli “Karar Verilmesine Yer Olmadığına Dair Karar” ile sonuçlandırıldığı görülmüştür.

14. GSB Tahkim Kurulunun 05/01/2022 tarihli ve 26/04/2022 tarihli ara kararları üzerine, Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Yönetim Kurulu tarafından 09/05/2022 tarihinde alınan kararda, …’un 25 – 30/09/2018 tarihleri arasında Fransa’da düzenlenen Uluslararası Hakem kursuna katılımı için aday gösterildiği, düzenlenecek kursun ikinci kademe olduğunun anlaşılması üzerine kursa katılmasının mümkün olmadığı, Oturarak Voleybol Merkez Hakem Kurulunca her yeni sezon hakemlerin performans ve temsil yetenekleri gözetilerek uluslararası hakem olabilecek isimlerin belirlendiği, bu kriterler gözetilerek 21 – 29/06/2020 tarihleri arasında Slovenya’da düzenlenecek olan Uluslararası Hakem Kursuna . ve .’nin isminin verildiği, ismi verilen hakemlerin kurs başvurularının kabul edilmesine rağmen belirtilen kursun Covid-19 pandemisi nedeniyle ertelendiği, oturarak Voleybol Avrupa Federasyonu tarafından Slovenya’da düzenlenecek kursun yerine 16 – 21/10/2021 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen Oturarak Voleybol Avrupa Şampiyonası öncesi Uluslararası Hakem Kursu düzenlendiği, düzenlenen kursa Slovenya’da pandemi nedeniyle iptal edilen kursa başvuruları bulunan hakemlerin davet edildiği, adı geçenlerin kursu başarı ile bitirerek Uluslararası Aday Hakem olduğu, itiraz sahibi daha evvelden verilen bir hakkın gasp edilmediğinden itirazın reddine” karar verildiği görülmüştür.

15. GSB Tahkim Kurulunun 31/08/2022 tarihli kararında, “Dosyada bulunan bilgi ve belgeler, ilgili mevzuat hükümleri birlikte ele alınıp değerlendirildiğinde; Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatının ‘Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun Görev, Yetki ve Sorumlulukları’ 9’uncu maddesinde Kurulun görev ve yetkileri arasında uluslararası seminerlere katılacak hakemleri tespit etmek ve katılımlarını sağlamak hususunun sayıldığı, anılan düzenlemeye uygun olarak aynı Talimatın 20 inci maddesinde uygun bulunan hakemlerin uluslararası mecralara bildirileceğinin düzenlendiği, Talimatın 33 üncü maddesinde ise uluslararası aday hakemliğe aday gösterilecek hakemlerin şartlarının belirlendiği, ancak kriterler arasında ayrım gözetilmediği, bu hususun Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun takdirine bırakıldığı, takdir yetkisinin aşılmadığı anlaşıldığından itiraz nedenleri yerinde görülmemiştir. İtirazın reddine, başvuru ücretinin Gençlik ve Spor Bakanlığına irat kaydına, kararın ilgiliye tebliğine, bir örneğinin Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonuna gönderilmesine, Anayasa’nın 40’ıncı maddesi ile 3289 sayılı Kanun’un ek 9/A maddesi ve Tahkim Kurulu Yönetmeliği’nin 15. maddesi uyarınca karara karşı tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde Kurula karar düzeltme talebinde bulunulabileceğine dair oybirliği ile” karar verildiği görülmüştür.

16. Başvuran tarafından 14/09/2022 tarihli dilekçesi ile “Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatı’nın uluslararası hakemliğe aday gösterilmeyi belirleyen 33.3 maddesine göre, World ParaVolley tarafından Uluslararası Aday hakem kursu açılacağı bildirildiğinde belirtilen şartları taşıyanların, başarı derecesine ve verilen kontenjana göre uluslararası kursa gönderileceği, bu çerçevede takdir yetkisi kullanılırken: hangi adayın yurt dışı temaslarda ülkeyi en iyi temsil edeceğinin ve hangi adayın yabancı dil seviyesinin yeterli ya da daha iyi olduğunun ya da neden yabancı dil sınavı yapılmasına gerek duyulmadığının somut gerekçelerinin açıklanması ve her bir adayın başarı derecesinin belirlenerek bir  sıralama yapılması gerektiği, ancak ne bu hususların tartışıldığı ne de başarı derecesinin belirlendiği,  ayrıca, TBESF Oturarak Voleybol Oyun Kuralları Kitabı’nda (sayfa 15) belirtildiği üzere, World  ParaVolley kurallarının ve hakemliğinin felsefesinin Uluslararası Voleybol Federasyonunkiyle (FIVB)  uyumlu olduğu, bununla uyuma istinaden, Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatı’na göre (madde  15) Türkiye Voleybol Federasyonuna (TVF) bağlı faal bir voleybol hakemi olmanın, Oturarak Voleybol  Hakemi olabilmenin zorunlu koşulu olduğu, bu bağlamda, oturarak voleybol hakemleri arasından  uluslararası hakem adayı belirlenirken, bunların Türkiye Voleybol Federasyonundaki hakemlik  seviyelerinin dikkate alınması gerektiği, 08/12/2021 tarihli dilekçesinde belirttiği üzere TBESF’ye itiraz  ettiği tarihte, Türkiye Voleybol Federasyonundaki voleybol hakemliği seviyesinin, diğer iki adaydan daha  yüksek olduğu, TBESF Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun kullanacağı takdir yetkisinde bu husus hiç  tartışılmadığı ve gerekçelendirilmediği, Tahkim Kurulunun kararında, yukarıda saydığı mevzuat ve  “şeffaflık”, “liyakat”, “hesap verebilirlik” ve “etkinlik” gibi genel ilkeler çerçevesinde takdir yetkisinin  sınırlarının tartışılmadığı ve somut gerekçelerin ortaya konulmadığı, Tahkim Kurulunun gerekçeli bir  karar vermediği, bu durumun “gerekçeli karar” ilkesine aykırı olduğu, Spor Genel Müdürlüğü Tahkim  Kurulu Yönetmeliği’ne göre Tahkim Kurulunun, görevinde bağımsız olması ve kararlarını; 3289 sayılı  Kanun, ilgili diğer mevzuat, ulusal ve uluslararası federasyonların kuralları, kanunların usule ilişkin  hükümleri ile dosya münderecatı, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü delile göre adalet ve  nasafet esasları dairesinde tesis etmesi gerektiği, ancak Tahkim Kurulunun mevcut yapısı ve işleyişinin,  bağımsız ve tarafsız bir biçimde karar almaya uygun olmadığı” gerekçeleri ile karar düzeltme talebinde bulunulduğu, Tahkim Kurulunun 23/11/2022 tarihli ve … sayılı kararında “…kararın  düzeltilmesini gerektirecek usul ve mevzuata aykırı bir husus tespit edilemediği ve karar düzeltme  istemlerinde öne sürülen nedenleri önceki kararda değerlendirilmiş olduğu anlaşıldığından karar düzeltme talebinin reddine” karar verildiği görülmüştür. Tüm bu sürecin sonunda başvuran tarihinde  yeniden Kurumumuza başvurmuştur. 

17. Bu anlamda Kurumumuzca dosya kapsamındaki uyuşmazlığın, başvuranın itirazlarına konu Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Merkez Hakem ve Gözlem Kurulu ile Yönetim Kurulu kararının “gerekçelilik”, “şeffaflık”, “liyakat”, “hesap verilebilirlik” gibi ilkelere uygun olup olmadığı ve GSB  Tahkim Kurulu tarafından verilen kararların “gerekçeli olma” ilkesine uygun olup olmadığı unsurlarından  oluştuğu değerlendirilmiştir. 

18. Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu Merkez Hakem ve Gözlem Kurulu ile Yönetim  Kurulu kararının “gerekçelilik”, “şeffaflık”, “liyakat”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun olup  olmadığı: 

18.1. Anayasa’nın 59’uncu maddesine göre, vatandaşlarını spora teşvik etmek ve sporun kitlelere  yayılmasını sağlamak Devletin pozitif yükümlülükleri arasındadır. Spor, gençleri alkol düşkünlüğü,  uyuşturucu madde, suçluluk, kumar ve benzeri kötü alışkanlıklardan koruyan ve bireylerin ruhsal, bedensel  ve zihinsel olarak dengeli ve sağlıklı olmalarını sağlayan en önemli aktivitedir. Spor alanında ulusal ve  uluslararası spor kuruluşlarının aldığı kararlar ve uygulamaya konulan yeni kurallar ile toplumsal ihtiyaçlar  çerçevesindeki gereksinimler kapsamında; spor kulüplerinin ve spor federasyonlarının hukuki  altyapılarının revize edilerek ortaya konulması amacıyla, 26/04/2022 tarihinde 7405 sayılı Spor Kulüpleri  ve Spor Federasyonları Kanunu yürürlüğe girmiştir. 7405 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi ile bünyesinde  faaliyetleri süren spor dallarının ülke düzeyinde dengeli bir şekilde yayılıp gelişmesini sağlama, bu  konularda her türlü düzenlemeyi yapma, kararlar alma ve uygulama görevi “Spor Federasyonları”na  verilmiştir. Bu anlamda, temelini Anayasa’dan alan bir kamu hizmeti yürüten ve kuruluşu ve görevleri  kanuna dayanan spor federasyonlarının takdir yetkisine dayanan işlem ve eylemlerinde, Hukuk Devleti ilkesine ve hukuk devletinin unsurlarını oluşturan diğer ilkelere uygun davranması elzemdir.

18.2. İdare takdir yetkisine sahip olduğu alanlarda dahi tam bir serbestiye sahip değildir. Anayasa’nın 2’nci maddesinde yer alan Hukuk Devleti ilkesi; idarenin eylem ve işlemlerinin, idare edilenler tarafından öngörülebilir olmasını, idarenin kişilerin haklı beklentilerini bertaraf etmeyecek düzenlemeler yapmasını, gerek bu düzenleyici işlemlerinin gerek düzenleyici işlemlere dayanan bireysel işlemlerinin öngörülebilir, belirli ve tutarlı şekilde devamlılık göstermesini gerekli kılmaktadır. Bu kapsamda idarenin takdir yetkisinin sınırını, Hukuk Devleti ilkesinin gereklerinden olan hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri oluşturmaktadır.

18.3. Nitekim Anayasa Mahkemesi 07/04/2016 tarih ve E.2015/94, K.2016/27 sayılı kararında; “Anayasa’nın 2. maddesinde düzenlenen hukuk devleti ilkesinin önkoşullarından biri kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanmasıdır. Hukuk devletinin sağlamakla yükümlü olduğu hukuki güvenlik ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. Hukuk devletinin bir diğer önkoşulu da belirlilik ilkesidir. Belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Yasal düzenlemeye dayanarak erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olma gibi niteliksel gereklilikleri karşılaması koşuluyla mahkeme içtihatları ve yürütmenin düzenleyici işlemleri ile de hukuki belirlilik sağlanabilir. Hukuki belirlilik ilkesinde asıl olan, bir hukuk normunun uygulanmasıyla ortaya çıkacak sonuçların o hukuk düzeninde öngörülebilir olmasıdır.” şeklinde değerlendirmede bulunmuştur.

18.4. Anayasa’nın “Kanun önünde eşitlik” kenar başlıklı 10’uncu maddesi uyarınca, Devlet organları ve idari makamlar, bütün işlemlerinde kanun önünde hiçbir ayrım gözetmeksizin eşitlik ilkesine uygun bir şekilde hareket etmek zorundadır. Bu anlamda, idarenin işlem ve eylemlerinin öngörülebilir olması, eşitlik ilkesi ile de doğrudan ilgilidir. Zira idarenin takdir yetkisini, önceden ortaya koyduğu objektif kurallar çerçevesinde kullanması, keyfiliği önleyerek eşit durumda bulunanlara eşit uygulama yapılmasını temin etmektedir. Nitekim bu husus Danıştay 11.Dairesinin 08/04/2003 tarih ve E.2000/8963, K.2003/1623 sayılı kararında da; “…idareye takdir yetkisi tanınmış ise de bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir.” şeklinde ifade edilmektedir.

18.5. Dolayısıyla Hukuk Devleti ilkesinin bir gereği olarak, idarelerin takdir yetkisine dayanan düzenleyici ya da bireysel işlemlerinin; hukuki güvenlik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkelerine uygun olması, makul ve objektif bir gerekçeye dayanması, yasama organının çizdiği sınırlar içinde olması ve başta Anayasa olmak üzere üst hukuk normlarına aykırı olmaması şarttır.

18.6. Bu bağlamda, objektif kurallar ve ölçütlerin düzenleyici işlemler yoluyla belirlenerek, bu çerçevede muhatabın içinde bulunduğu sübjektif durumun incelenmesi ve yapılan değerlendirmenin hukuken denetlenebilir şekilde gerekçeleriyle ortaya konulması gerekmektedir. Kararın gerekçesinde asgari olarak; muhatabın somut durumuna ilişkin hangi olguların saptandığı, bu olguların hangi kural veya ölçüt kapsamında olduğu ve idare tarafından yapılan seçimin hangi makul sebebe dayandığı hususlarının açık, anlaşılabilir ve spesifik şekilde belirtilmesi elzemdir. Nitekim idarenin takdir yetkisine dayanan işleminin gerekçelerinin ortaya konması; muhatabı tarafından işlemin liyakate uygun olduğunun anlaşılmasını ya da gerekçede belirtilen hususlara karşı itiraz hakkının kullanılmasını sağlayacaktır.

18.7. Başvuruya konu uyuşmazlığa ilişkin Federasyon tarafından yapılan açıklamada (§2.1.); uluslararası aday hakem kursuna gönderilecek hakemlerin belirlenmesinde, Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulu’nun mevzuat kapsamında takdir yetkisine sahip olduğu, adaylar hakkında sahip olduğu bilgi arşivi ve şahsi kanaatleri doğrultusunda bu yetkiyi kullandığı belirtilmiştir.

18.8. TBESF Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatı’nın 20’nci maddesinde, MHGK tarafından World ParaVolley kriterlerine göre Oturarak Voleybol İl ve Ulusal hakemleri arasından 33.3. madde hükümleri çerçevesinde seçileceği ifadesi ile Merkez Hakem ve Gözlemci Kuruluna takdir yetkisi tanınmıştır. Talimatın 33.3 maddesinde ise, uluslararası aday hakem kursuna gönderilecek adayların; en üst ligde müsabaka yöneten il ve ulusal hakemleri arasından, yurtdışı temsil yeteneğine sahip, World ParaVolley tarafından belirlenen yabancı dillerden birini bilen ve 25-41 yaş aralığında olan hakemler arasından, başarı derecesine ve kontenjana göre belirleneceği düzenlenmiştir.

18.9. Mezkûr Talimat’ın 20’nci maddesi uyarınca, uluslararası aday hakemliğe bildirilecek hakemlerin belirlenmesinin Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun takdirine bırakıldığı görülmekle birlikte, takdir yetkisinin hukuka uygun olarak kullanıldığından söz edebilmek için, kararımızın ilgili kısımlarında (§17.5, 17.6) yer verildiği üzere, hukuki güvenlik, öngörülebilirlik ve eşitlik ilkelerine uygun olması, makul ve objektif bir gerekçeye dayanması, yasama organının çizdiği sınırlar içinde olması ve başta Anayasa olmak üzere üst hukuk normlarına aykırı olmaması gerekmektedir.

18.10. Oturarak Voleybol Hakem ve Gözlemci Talimatı’nın 33.3. maddesinde “yurtdışı temsil yeteneğine sahip”, “World ParaVolley tarafından belirlenen yabancı dillerden birini bilen” hakemler arasından, “başarı derecesine göre” gibi bazı şartlar yer alsa da, bu şartların değerlendirilmesinde hangi verilerin esas alınacağına, hakemlerin başarı derecesinin hangi objektif ölçütler esas alınarak belirleneceğine, hakemlerin hangi ölçme ve değerlendirme sistemine tabi tutulacağına ilişkin bir kural getirilmemiştir. Bu eksiklikler, hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik ilkesini zedeleyici bir sonuç ortaya çıkarmakta ve Kurulun takdir yetkisinin hukuken denetlenebilir olmasını, objektifliğinin ve tarafsızlığının anlaşılmasını engellemektedir.

18.11. Bu itibarla, hakemlerin kariyer menfaatlerini doğrudan etkileyen böylesine önemli bir kararda; uluslararası hakem kursuna katılmaya aday hakemlerin başarı derecelerini ölçmeye yarar objektif ve nesnelliği sağlayacak gerekli teknik ve sportif ölçütlerin belirlenmesi, buna ilişkin puanlama tablosu gibi uygun görülecek bir ölçme ve değerlendirme sistemi geliştirilmesi, tüm bu hususların düzenleyici bir işlemle önceden ortaya konularak ilgililere duyurulması ve Kurulun değerlendirmelerinde gerekçeli karar vermesinin, Kurulun işlemlerinde ve karar alma süreçlerinde hukuki belirlilik, öngörülebilirlik, eşitlik ve şeffaflığı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

18.12. Diğer taraftan, başvuranın yeniden uluslararası hakem adaylığına seçilmesi yoluyla mağduriyetinin giderilmesini talep ettiği görülmekle birlikte, yukarıda açıklandığı gibi öngörülebilir ve belirli bir süreç gerçekleşmeden başvuranın doğrudan uluslararası hakem adaylığına seçilmesi hukuka ve hakkaniyet uygun olmayacağından, talebinin kabul edilmesi mümkün görülmemektedir. Bununla birlikte, uluslararası hakem kursuna katılmaya aday hakemlerin başarı derecelerini ölçmeye yarar objektif ve nesnelliği sağlayacak gerekli teknik ve sportif ölçütlerin belirlenmesi, ölçme ve değerlendirme sistemi geliştirilmesi, tüm bu hususların düzenleyici işlemle ortaya konulması sonrasında, başvuranın talebinin de bu sürece uygun olarak değerlendirilmesinin önünde bir engel bulunmamaktadır.

19. Tahkim Kurulu tarafından verilen kararın “gerekçeli karar” ilkesine uygun olup olmadığı:

19.1. Anayasa’nın “Sporun geliştirilmesi ve tahkim” kenar başlıklı 59’uncu maddesinde “Spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesin olup bu kararlara karşı hiçbir yargı merciine başvurulamaz.” hükmü yer almaktadır. Anayasa’nın 59’uncu maddesinde düzenlenen zorunlu tahkim, hukukumuzda iki ayrı tahkim kurulu tarafından yürütülmektedir. Bunlar, Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu ile Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB) bünyesinde yer alan Tahkim Kurulu’dur.

19.2. Tahkim Kurulunun spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin uyuşmazlıklarda münhasır ve zorunlu yetkiye sahip olduğu, kararlarının nihai ve kesin olduğu ve bir başka yargı merciine kararları aleyhinde başvurulamayacağı hususları bizzat Anayasa’da düzenlenmiştir. Söz konusu uyuşmazlıklarda, tarafların devlet yargısı ile tahkim yargısı arasında bir seçim yapma hakları olmadığından, bu yargılamalar da adil yargılanma hakkının kapsamında olan güvencelere uygun olarak gerçekleştirilmelidir.

19.3. Bu bağlamda “adil yargılanma” kavramı sadece mahkemelere özgü bir kavram olmayıp, yasayla kurulmuş, kişiler üzerinde bağlayıcı kararlar alan, yaptırım uygulayan, somut konu üzerinde tümden yetkisi olan idari organlar için de geçerli bir kavramdır. (Kamu Denetçiliği Kurumu, 2017/3619 Başvuru Numaralı ve 27/07/2018 tarihli Tavsiye Kararı.)

19.4. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) tarafından verilmiş olan 28/01/2020 tarihli Ali Rıza ve Diğerleri – Türkiye Kararında, isteğe bağlı tahkim ile zorunlu tahkimin birbirinden ayırt edilmesi gerektiği, tahkim yolu kanun tarafından gerekli kılınıyorsa ve zorunluysa, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı tahkim mahkemesine taşıması dışında ellerinde herhangi bir olasılık bulunmadığını, bu nedenle, söz konusu tahkim kurulunun da Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6’ncı maddesinde adil yargılanma hakkına ilişkin belirtilen güvenceleri sağlaması gerektiği belirtilmiştir.

19.5. Bu konuya, 2021 – 2023 İnsan Hakları Eylem Planı ve Uygulama Takviminin “Yargı Bağımsızlığı ve Adil Yargılanma Hakkının Güçlendirilmesi” başlığı altında değinilmiş ve Spor Tahkim Kurullarının yapısı ve işleyişinin AİHM kararları da dikkate alınarak yeniden düzenlenmesi sorumluluğu Gençlik ve Spor Bakanlığı uhdesine verilmiştir. Anayasa’nın 59’uncu maddesi uyarınca öngörülen zorunlu tahkimin bir ayağının da GSB Tahkim Kurulu tarafından yürütüldüğü, nitekim İnsan Hakları Eylem Planı ve Uygulama Takviminde yalnızca TFF Tahkim Kurulunun değil, “spor tahkim kurulları”nın yapısı ve işleyişinin AİHM kararları dikkate alınarak yeniden düzenleneceğinin ilan edildiği gözetildiğinde, GSB Tahkim Kurulunun da bu kapsamda olduğu açıktır.

19.6. GSB Tahkim Kurulu, yasal dayanağını 3289 sayılı Kanun’un ek 9 ve ek 9/A maddelerinden almaktadır. Mezkûr Kanun’un ek 9’uncu maddesinin sekizinci fıkrasında, Tahkim Kurulunun, federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler; kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular; kulüpler ile kulüpler arasında çıkacak ihtilaflarla, federasyonlarca verilecek kararlar ile disiplin veya ceza kurulu kararlarını, ilgililerin itirazı üzerine inceleyerek sonuçlandıracağı; ayrıca itiraz üzerine Gençlik ve Spor Bakanlığı ile federasyonlar ve federasyonların birbirleri arasında çıkacak ihtilafları inceleyerek sonuçlandıracağı hükme bağlanmıştır. Mezkûr Kanun’un ek 9’uncu maddesinin on ikinci fıkrasında, Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları, çalışma usul ve esasları ile üyelere verilecek huzur ücretinin miktarının Gençlik ve Spor Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle belirleneceği düzenlenmiştir. Bu kapsamda Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu Yönetmeliği yürürlüğe konulmuştur.

19.7. Tahkim Kurulu kararlarının kanun, ulusal ve uluslararası federasyonların kuralları, kanunların usule ilişkin hükümleri ile dosya münderecatı, tanık beyanları, bilirkişi incelemesi ve her türlü delile göre adalet ve nasafet esasları çerçevesinde gerekçelendirilmesi gerektiği 3289 sayılı Kanun’un ek 9/A maddesinin sekizinci fıkrası ile mezkûr Yönetmelik’in 14’üncü maddesinde açıkça belirtilmiştir.

19.8. Gerekçeli karar hakkı, adil yargılanma hakkının temel unsurlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Gerekçe, kararın adaletin ve hukukun gerekliliklerine uygun olarak verildiğini göstermeye yarayan, taraflara kararın nasıl ve neden verildiğini anlama ve gerektiğinde itiraz hakkını kullanma fırsatı veren, bu anlamda adil yargılanmayı temin eden en önemli unsurlardan biridir. 

19.9. Kararların gerekçeli olması, tarafların hukuki süreçlerde adaletin işlediğine inanmalarını, kararların  şeffaf ve itiraz edilebilir olmasını temin eder. Gerekçede tüm iddiaların üzerinde durulması zorunlu  değildir, ancak kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki iddia veya itirazlara ayrı ve açık yanıt  verilmesi gerekmektedir. Gerekçede, tarafların esaslı iddialarının yanıtı, somut olaya uygulanan mevzuatın  nasıl yorumlandığı, hatta seçilen yorum metodunun sebebi belirtilmiş olmalıdır. 

19.10. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 03/12/2003 tarihli ve 2003/776 K., 2003/720 E. sayılı  kararında, “Uyuşmazlıkların çözümünde yargıya düşen en önemli görevlerden birisi de açık ve net  çözümler bulmak, anlaşılabilir tutarlı kararlarla kamu düzen ve barışının sağlanmasına hizmet etmek  olmalıdır. Hükmün açık ve net olması gereği hüküm sonucu ile sınırlı olmayıp, iddiaların tek tek ele  alındığı, cevaplandırıldığı hukuka ve yasaya aykırı bulunma ya da bulunmama nedenlerinin açıklandığı,  yasal dayanakların gösterildiği, anlamaya ve denetime elverişli gerekçenin varlığını da gerektirir. Zira  taraflar ancak gerekçe sayesinde hükmün hangi maddî ve hukukî sebebe dayandırıldığını anlayabilecekleri  gibi Yargıtay denetimi de ancak kararın gerekçe içermesi halinde, mümkün olacaktır. İşte bu nedenledir  ki, kararın gerekçesinde hangi maddî vakıanın hangi hukukî sebeple davacıyı haklı gösterdiğinin  açıklanması halinde ancak, HUMK’un 388”inci maddesine uygun bir kararın varlığından söz  edilebilecektir. Gerek Anayasamız, gerek 1086 Sayılı HMUK ile getirilen ve yukarıda açıklanan yasal  düzenlemelerin nihai amacı budur”. şeklinde hüküm kurulmuş olup kararların gerekçesiz olmasının  Yargıtay tarafından bozma sebebi olduğu bilinmektedir. 

19.11. Başvuruya konu uyuşmazlıkta Tahkim Kurulunca verilen kararda, ilgili Talimat madde hükümlerine  yer verilmekle birlikte, hükümlerin somut olaya nasıl uygulandığına ilişkin bir hukuki nitelendirmeye  rastlanmamaktadır. TBESF Yönetim Kurulu tarafından Tahkim Kuruluna sunulan yazıda yer alan “her  yeni sezon hakemlerin performans ve temsil yetenekleri gözetilerek” ifadesi ile ne kastedildiği, Talimat’ın  33.3. hükmünde ifade edilen “başarı derecesi”nin ve diğer ölçütlerin Merkez Hakem ve Gözlemci  Kurulunca ne şekilde somutlaştırıldığı, adayların söz konusu kriterleri karşılayıp karşılamadığına ilişkin  hangi bilgi ve belgelerin esas alındığı, başvuran ile diğer adayların oldukça soyut kalan Talimat hükmü  çerçevesinde somut durumlarının ne olduğu, Merkez Hakem ve Gözlemci Kurulunun takdir yetkisini hangi  somut gerekçeye dayandırdığı unsurları, uyuşmazlık konusunun özünü oluşturmakta iken, Tahkim Kurulu  kararında bu unsurların tartışılmadığı görülmektedir. 

19.12. Bu anlamda, GSB Tahkim Kurulu tarafından da adil yargılanma hakkına riayet edilmesi gerektiği  sabit olup bunun için adil yargılanma hakkının en temel prensiplerinden olan “kararların gerekçeli olması”  ilkesine uygun karar verilmesinin son derece önemli olduğu değerlendirilmektedir.

19.13. Diğer taraftan belirtilmelidir ki, her ne kadar başvuranın Tahkim Kuruluna yatırmış olduğu başvuru  ücretinin iade edilmesini talep ettiği görülse de, 3289 sayılı Kanun’un ek 9/A maddesine göre, itirazın  kabulü halinde başvuru ücretlerinin iade edileceği düzenlenmiş olup Tahkim Kurulu tarafından başvuranın  itirazı reddedildiğinden başvuranın Tahkim Kuruluna yatırmış olduğu başvuru ücretinin iade  edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. 

20. Dosya kapsamı, ilgili mevzuat, idarenin açıklamaları ve yukarıda izah edilen hususlar çerçevesinde  Kurumumuzca yapılan değerlendirmede;

20.1. Başvuranın yeniden uluslararası hakem adaylığına seçilmesi yoluyla mağduriyetinin giderilmesi  talebinin hukuka ve hakkaniyete uyarlık taşımadığı, Tahkim Kuruluna yatırmış olduğu başvuru ücretinin  güncel başvuru ücreti üzerinden tarafına ödenmesi talebinin 3289 sayılı Kanun gereğince hukuka uyarlık taşımadığı gerekçeleriyle reddine,

20.2. Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu tarafından uluslararası hakem kursuna katılmaya aday hakemlerin başarı derecelerini ölçmeye yarar objektif ve nesnelliği sağlayacak gerekli teknik ve sportif ölçütlerin belirlenmesi, buna ilişkin puanlama tablosu gibi bir ölçme ve değerlendirme sistemi geliştirilmesi, tüm bu hususların düzenleyici bir işlemle önceden ortaya konulması, ilgililere duyurulması ve Kurulun değerlendirmelerinde gerekçeli karar vermesi, bunları taraflara usulünce tebliğ etmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulması,

20.3. GSB Tahkim Kurulu tarafından verilen kararların gerekçeli olması, mevcut gerekçelerin zenginleştirilmesi, gerekçelerde somut olaya özgü hukuki nitelendirmenin yapılması gerektiği yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

21. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir

22. Yukarıda detaylıca açıklandığı üzere; Türkiye Bedensel Engelliler Spor Federasyonu’nun “hukuki öngörülebilirlik”, “eşitlik”, “şeffaflık” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranmadığı görülmekte olup bundan sonra bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

23. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlamaktadır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KISMEN REDDİ KISMEN KABULÜNE,

Başvuranın yeniden uluslararası hakem adaylığına seçilmesi yoluyla mağduriyetinin giderilmesi ve Tahkim Kuruluna yatırmış olduğu başvuru ücretinin güncel başvuru ücreti üzerinden tarafına ödenmesi TALEPLERİNİN REDDİNE,

Uluslararası hakem kursuna katılmaya aday hakemlerin başarı derecelerini ölçmeye yarar objektif ve nesnelliği sağlayacak gerekli teknik ve sportif ölçütlerin belirlemesi, buna ilişkin buna ilişkin puanlama tablosu gibi uygun görülecek bir ölçme ve değerlendirme sistemi geliştirilmesi, tüm bu hususların düzenleyici bir işlemle önceden ortaya konularak ilgililere duyurulması ve Kurulun değerlendirmelerinde gerekçeli karar vermesi, bunları taraflara usulünce tebliğ etmesi,

İyi yönetişim ilkelerinden “hukuki öngörülebilirlik”, “eşitlik”, “şeffaflık” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranması hususunda TÜRKİYE BEDENSEL ENGELLİLER SPOR FEDERASYONU BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Tahkim Kurulunun kararlarında “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun davranılması hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TÜRKİYE BEDENSEL ENGELLİLER SPOR FEDERASYONU BAŞKANLIĞI ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA, TÜRKİYE BEDENSEL ENGELLİLER SPOR FEDERASYONU BAŞKANLIĞINA ve GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞINA tebliğine,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi