Spor ve Hukuk

Kamu Denetçiliği Kurumu’nun kararı için tıklayın.

SAYI : 2022/8972-S.22.13789

BAŞVURU NO : 2022/1371

KARAR TARİHİ : 08/07/2022

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE KAYAK FEDERASYONU BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Yargı kararının yerine getirilerek borcun ödenmesi talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 25/01/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran Anadolu Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin avukatı olduğunu, 11.07.2013 tarihinde Ankara 14. İcra Müdürlüğü’nün …/… E. sayılı dosyasından Türkiye Kayak Federasyonu aleyhine icra takibi başlatan müvekkilinin, konuya ilişkin Anayasa Mahkemesinin mülkiyet hakkının ihlali kararı bulunmasına karşın alacağın halen tahsil edilmediğini belirterek mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Konuyla ilgili olarak Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından 4/3/2022 tarihinde Kurumumuza gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. 2011 de oluşan borcun … Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti. ne ödenmemesi nedeni ile 11.07.2013 tarihinde Ankara 14. İcra Müdürlüğünün …/… E. sayılı dosyası ile Türkiye Kayak Federasyonu aleyhine icra takibi başlatıldığı,

2.2. İcra takibi sonrasında 12.07.2013 tarihli yazı ile (Mülga) Spor Genel Müdürlüğüne bilgi verilmesi, borç varsa daha fazla faiz alacağına meydan verilmemesi için en kısa sürede ödenmesi istenildiği,

2.3. Federasyonca herhangi bir ödeme yapılmaması üzerine, Ilgaz Dağı tesislerini işletmekte olmaları sebebiyle takip dosyasında söz konusu işletmenin Ilgaz dağında tesisine ve banka hesabına haciz konulması istendiği, 24.10.2014 tarihli müzekkere ile haciz konulduğu, Federasyonun söz konusu haciz işlemini şikayet yoluyla kaldırılmasını talep etmesi üzerine, Ankara 10. İcra Hukuk Mahkemesi 07.11.2014 tarih ve …/… E. …/… sayılı kararı ile; federasyon mallarının devlet malı hükmünde olduğundan bahisle şikayetin haczin iptaline karar verilerek; temyiz ve karar düzeltme taleplerinin kabul edilmediği,

2.4. Kesinleşen karar üzerine, mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapıldığı,2016/6935 sayılı bireysel başvurunun 04.07.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı ile sonuçlandığı,

2.5. Anayasa Mahkemesi; icra edilebilir nitelikteki kesinleşmiş alacağının Federasyon tarafından yaklaşık beş yıl dokuz ay geçtiği halde ödenmemesi nedeniyle Anadolu Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin mülkiyet hakkının ihlal edildiği belirlemesini yaparak ihlalin sonuçlarının giderilmesi için kararın bir örneğinin Bakanlığa 05.08.2019 tarihinde tebliğ edildiği,

2.7. Federasyona 7.8.2019 tarih ve 12.2.2020 tarihlerinde yazı yazılarak Anayasa Mahkemesinin 04.07.2019 tarih ve / başvuru numaralı karar gereğinin yerine getirilerek ihlalin sonuçlarının giderilmesi için gerekli iş ve işlemlerin yapılması ve sonuçtan Bakanlığa bilgi verilmesi istenildiği, ancak bugüne kadar bilgi verilmediği,

2.8. Bunun üzerine 28.09.2021 tarihli – … sayılı yazı ile ilgili federasyona son olarak 9.12.2021tarihli – … sayılı yazı ile Bakanlığın Rehberlik ve Denetim Başkanlığına iletildiği,

belirtilmiştir.

3. Türkiye Kayak Federasyonu Başkanlığı 18.3.2022 tarihli bilgi belge isteme yazımıza yasal süresinde cevap vermemiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;

3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.”

3.2. “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18 inci maddesinde; “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır. Şekil ve şartları kanunla düzenlenmek üzere hükümlülük veya tutukluluk süreleri içindeki çalıştırmalar; olağanüstü hallerde vatandaşlardan istenecek hizmetler; ülke ihtiyaçlarının zorunlu kıldığı alanlarda öngörülen vatandaşlık ödevi niteliğindeki beden ve fikir çalışmaları, zorla çalıştırma sayılmaz.”

3.3. “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı 40 ıncı maddesinde; “Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır. Kişinin, Resmî görevliler tarafından vaki haksız işlemler sonucu uğradığı zarar da, kanuna göre, Devletçe tazmin edilir. Devletin sorumlu olan ilgili görevliye rücu hakkı saklıdır.”,

3.4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “(3) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. (4) Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

3.5. “Anayasa Mahkemesinin kararları” başlıklı 153 üncü maddesinde; “Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesi bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez. 94 Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya da bunların hükümleri, iptal kararlarının Resmî Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmî Gazetede yayımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez. 95 İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye Büyük Millet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun (…)96 teklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. İptal kararları geriye yürümez. Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. …”,

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

5. Başvuru konusu, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; talebin hukuka uygun olduğu sonucuna varılarak hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

6. 1 numaralı paragrafta ayrıntılı açıklandığı üzere başvuran, başvuran Anayasa Mahkemesinin kararının yerine getirilerek Anadolu Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin alacağının ödenmesini talep etmektedir.

7. … Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti. nin, 2011 yılı kaynaklı alacağına istinaden Türkiye Kayak Federasyonuna Ankara 14. İcra Müdürlüğünün 11.07.2013 tarihli …/… E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattığı, sonucunda ise Ilgaz Dağı tesislerindeki işletmelerine ve Garanti Bankası Emek hesabına 24.10.2014 tarihli haciz konulduğu ancak haciz işleminin şikayet yoluyla kaldırılması talebi üzerine, Ankara 10. İcra Hukuk Mahkemesi 07.11.2014 tarih ve …/… E. …/… sayılı kararı ile federasyon mallarının devlet malı hükmünde olduğundan bahisle şikayetin kabulü ile haczin iptaline karar verilerek temyiz ve karar düzeltme taleplerinin kabul edilmediği anlaşılmıştır.

8. Kesinleşen bu karar üzerine ise, şirket yetkilileri tarafından mülkiyet hakkının ihlal edildiği gerekçesiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapıldığı, 2016/6935 sayılı bireysel başvurunun 04.07.2019 tarihli Anayasa Mahkemesi kararı ile sonuçlandığı, kararda icra edilebilir nitelikteki kesinleşmiş alacağın Federasyon tarafından yaklaşık beş yıl dokuz ay geçtiği halde ödenmemesi nedeniyle Anadolu Kayak İşletmeleri ve Turizm Tic. Ltd. Şti.’nin mülkiyet hakkının ihlal edildiği ve ihlalin sonuçlarının giderilmesi gerektiği sonucuna varıldığı tespit edilmiştir.

9. Bunun üzerine Gençlik ve Spor Bakanlığınca, Federasyona 7.8.2019 ve 12.2.2020 tarihlerinde yazı yazılarak Anayasa Mahkemesinin kararı gereği iş ve işlemlerin yapılması ve bilgi verilmesi istenildiği, ancak bilgi verilmediği görülmektedir.

10. Hukuk devleti ilkesinin özü, devlet organlarının eylem ve işlemlerini, hukuk kuralları içinde kalarak yerine getirmesidir. Anayasanın 8 inci maddesinde bu husus yürütme yetkisi ve görevi Anayasa ve Kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir denilerek ifade edilmiştir. (Kemal Gözler- Gürsel Kaplan İdare Hukukuna Giriş Ekin Basın Yayın Dağıtım Ağustos 2017, s.28)

11. Anayasanın 153 üncü maddesinde düzenlendiği üzere; Anayasa Mahkemesinin kararları kesindir ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlamaktadır. Yasama ve yürütme organları ile idareler, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bağımsız ve tarafsız mahkemeler tarafından verilmiş kararlar hiçbir suretle değiştirilemeyeceği gibi idareler bu kararların yerine getirilmesini de geciktiremezler. Anayasa’nın 138 inci maddesi ve İdari Yargılama Usulü Kanunun 28 inci maddesi gereği yargı kararlarının ne olursa olsun uygulanmamasından idare sorumludur ve yargı kararlarını uygulaması da anayasal bir zorunluluktur. Dolayısı ile idarenin kararı uygulama yükümlülüğü devam ettikçe, yargı kararının uygulanmamasından doğan sorumluluğu da devam edecektir.

12. Konuyla ilgili açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; hukuk devleti ilkesi gereği Anayasa Mahkemesi kararının gereğinin yerine getirilerek Federasyonun borcunu ivedilikle ödemesi ve Gençlik ve Spor Bakanlığının hassasiyetle konuyu takip etmesi hususlarında tavsiye karar önerisi verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde Türkiye Kayak Federasyonu tarafından istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderilmediği anlaşıldığından bundan böyle konuda iyi yönetim ilkelerine uyması beklenmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KABULÜ ile,

Söz konusu borcun ivedilikle ödenmesi hususunda TÜRKİYE KAYAK FEDERASYONUNA, Bu durumun hassasiyetle takip edilmesi hususunda GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI’NA,

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, TÜRKİYE KAYAK FEDERASYONU ile GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin en geç otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Kararın BAŞVURANA, TÜRKİYE KAYAK FEDERASYONU ile GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI’NA tebliğine;

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi